- Gidronefroz va obstruktiv uropatiya tushunchalarini farqlash, ICD-10 N13 ni bilish
- Obstruksiya sabablarini daraja boʻyicha (buyrak jomi–siydik nayi birikmasi, siydik nayi, pufak, uretra) sanash
- Obstruktiv nefropatiya patofiziologiyasini (bosim, qon oqimi, GFR oʻzgarishi) tushuntirish
- UT, KT va diuretik renografiya (MAG3) natijalarini sharhlash, laboratoriya tekshiruvlarini rejalashtirish
- Shoshilinch holatlarni (infeksiyali obstruksiya, ikki tomonlama obstruksiya) taniy olish va dekompressiya usulini tanlash
- Sababni davolash, obstruksiyadan keyingi diurezni boshqarish va kuzatuv rejasini tuzish
02
Taʼrif, ICD-10 va tasnif
- Gidronefroz (hydronephrosis) — buyrak jomi va kosachalarining kengayishi. Har bir kengayish obstruksiya emas: reflyuks, yuqori diurez, homiladorlik, megauretr ham kengayish beradi. ICD-10: N13 (N13.0 — BJS obstruksiyasi, N13.2 — tosh, N13.6 — pionefroz).
- Obstruktiv uropatiya — siydik oqimiga strukturaviy yoki funksional toʻsiq; obstruktiv nefropatiya — shu toʻsiq natijasidagi buyrak parenximasi shikasti.
- Oʻtkir va surunkali: oʻtkir — soatlar-kunlar, ogʻriq va AKI xavfi; surunkali — haftalar-oylar, koʻpincha belgisiz, parenxima yupqalashishi va fibroz.
- Bir tomonlama va ikki tomonlama (yoki yagona buyrak); toʻliq va qisman; yuqori yoʻllar (pufakdan yuqori) va pastki yoʻllar (pufak, uretra).
- Ichki (tosh, striktura, oʻsma, qon quyqasi) va tashqi (kompressiya: retroperitoneal fibroz, homilador bachadon, oʻsma, limfa tugunlari) toʻsiqlar.
- Oʻz vaqtida bartaraf etilmagan obstruksiya nefronlarning qaytmas yoʻqolishiga, infeksiyaga (pionefroz, urosepsis) va surunkali buyrak kasalligiga olib keladi.
03
Obstruksiya sabablari daraja boʻyicha
| Daraja | Asosiy sabablar | Eslatma |
| Buyrak jomi–siydik nayi birikmasi (BJS) | Tugʻma obstruksiya (ichki torayish, kesib oʻtuvchi tomir), tosh, qon quyqasi, oʻsma | Bolalarda eng koʻp; kattalarda oraliq (intermittent) ogʻriq |
| Siydik nayi | Tosh; striktura (instrumentatsiya, nurlanish, sil, shistosomoz); urotelial oʻsma; jarrohlik shikasti | Toshlar yosh kattalarda eng koʻp sabablardan biri |
| Siydik nayiga tashqi bosim | Retroperitoneal fibroz, limfa tugunlari va tos oʻsmalari, endometrioz, homiladorlik | Koʻpincha ikki tomonlama; retroperitoneal fibrozda naylar medial siljiydi |
| Siydik pufagi | BPH, pufak boʻyni obstruksiyasi, pufak oʻsmasi yoki toshi, neyrogen pufak | Retensiya va ikki tomonlama gidronefroz |
| Uretra | Uretra strikturasi, orqa uretra klapanlari (oʻgʻil bolalarda), fimoz | Pastki yoʻl obstruksiyasi, ikki tomonlama kengayish |
| Reflyuks (bolalar) | Vezikoureteral reflyuks (VUR), megauretr | Obstruksiyasiz kengayish; MSUG bilan aniqlanadi |
04
Sabablar: yoshga qarab va alohida holatlar
- Bolalar: BJS obstruksiyasi, VUR, orqa uretra klapanlari (oʻgʻil bolalar), ureterotsele, megauretr, ikkilangan yuqori yoʻllar tizimi.
- Yosh kattalar: siydik toshlari, BJS obstruksiyasi (kesib oʻtuvchi tomir), homiladorlik, ginekologik sabablar.
- Keksa erkaklar: BPH va retensiya, prostata va pufak oʻsmalari, uretra strikturasi, neyrogen pufak (diabet, insult, orqa miya kasalliklari).
- Ayollarda: kichik tos oʻsmalari (masalan, bachadon boʻyni saratoni), endometrioz, ginekologik operatsiyadan keyingi siydik nayi shikasti.
- Retroperitoneal fibroz: koʻproq oʻrta yoshli erkaklarda; idiopatik, IgG4 bilan bogʻliq, dori yoki oʻsma tufayli; siydik naylari medial siljiydi va oʻralib qoladi (KT/MRT).
- Homiladorlik: fiziologik gidronefroz (progesteron taʼsiri va bachadon bosimi), koʻproq oʻng tomonda; odatda belgisiz, tugʻruqdan keyin yoʻqoladi.
- Neyrogen pufak (detrusor-sfinkter dissinergiyasi, yuqori bosim) va VUR yuqori siydik yoʻllari zararlanishiga olib keladi.
05
Patofiziologiya: obstruktiv nefropatiya
- Toʻliq oʻtkir obstruksiyada dastlabki soatlarda buyrak qon oqimi va tubulyar bosim ortadi (afferent vazodilatatsiya, prostaglandinlar).
- Keyin vazokonstriksiya (angiotensin II, tromboksan A2) tufayli buyrak qon oqimi va GFR pasayadi; tubulyar bosim ham kamayadi, ammo GFR tiklanmaydi.
- Surunkali obstruksiyada: tubulointerstitsial yalligʻlanish, fibroz (TGF-β), tubulyar atrofiya va apoptoz, parenxima yupqalashishi, nefronlarning yoʻqolishi.
- Tubulyar funksiya buzilishi: siydikni konsentratsiyalash qobiliyati pasayadi (poliuriya), distal nuqsonlar — giperkaliemiya, metabolik atsidoz (4-tur RTA), natriy yoʻqotilishi.
- Bir tomonlama obstruksiyada qarama-qarshi buyrak kompensator gipertrofiyalanadi: kreatinin normada qolishi mumkin, funksiya yoʻqotilishi yashirin boʻladi.
- Tiklanish obstruksiya davomiyligi va toʻliqligiga, infeksiyaga va dastlabki funksiyaga bogʻliq: qanchalik erta bartaraf etilsa, shuncha yaxshi; uzoq davom etgan toʻliq obstruksiyada funksiyaning bir qismi qaytmas yoʻqoladi.
- Obstruksiya va infeksiya birga kelsa buyrak shikasti keskin tezlashadi (pionefroz).
06
Obstruksiyadan keyingi diurez
- Obstruksiya bartaraf etilgach, ayrim bemorlarda siydik ajralishi keskin ortadi (postobstruktiv diurez). Odatiy taʼrif: > 200 ml/soat ketma-ket 2 soat yoki > 3 l/sutka.
- Fiziologik: toʻplangan suyuqlik va mochevinaning chiqarilishi (osmotik diurez), oʻzi cheklanadi. Patologik: tubulyar nuqsonlar (natriy, suv, kaliy, magniy yoʻqotilishi) tufayli davom etib, degidratatsiya va elektrolit buzilishlariga olib keladi.
- Xavf yuqori: ikki tomonlama yoki yagona buyrak obstruksiyasi, yuqori azotemiya, suyuqlik ortiqchaligi, uzoq davom etgan retensiya.
- Monitoring: soatlik diurez, tana ogʻirligi, arterial bosim, elektrolitlar (Na, K, Mg, fosfat), kreatinin va mochevina — xavfli holatlarda har 4–6 soatda.
- Boshqarish: yengil holatlarda chanqoq boʻyicha ichish; patologik diurezda vena ichiga eritma bilan yoʻqotilgan hajmning bir qismini toʻldirish (diurezni uzaytirmaslik uchun hammasini emas), elektrolitlarni tuzatish.
- Xavfli bemorlar shifoxonada kuzatiladi; koʻpchilikda diurez bir necha kunda oʻz-oʻzidan tugaydi.
- Oʻtkir obstruksiya: buyrak sanchigʻi — bel sohasida kuchli, chov va jinsiy aʼzolarga tarqaluvchi ogʻriq, bezovtalik, koʻngil aynishi, qusish, gematuriya.
- Anuriya yoki oliguriya: ikki tomonlama obstruksiya, yagona buyrak yoki pastki yoʻl obstruksiyasi (retensiya) — AKI belgisi.
- Infeksiya: isitma, titroq, bel sohasida ogʻriq va sezuvchanlik — obstruktiv pielonefrit, pionefroz, urosepsis.
- Surunkali: koʻpincha belgisiz yoki sust bel ogʻrigʻi; poliuriya, nikturiya, qaytalanuvchi SYI, gipertenziya, surunkali buyrak kasalligi belgilari, paypaslanadigan buyrak.
- Intermittent gidronefroz (BJS obstruksiyasida): koʻp suyuqlik ichgandan keyin ogʻriq xuruji (Dietl krizi), diurez kamayganda yengillashadi.
- Pastki yoʻl obstruksiyasi: kuchsiz oqim, oʻtkir yoki surunkali ushlanish, toʻlib oqish (overflow) inkontinensiyasi.
- Gidronefroz tasodifan UT yoki KT da ham aniqlanadi: sabab va funksiya baholanadi.
08
Gidronefrozning UT darajalari (SFU tasnifi)
| Daraja | UT topilmasi | Izoh |
| 0 | Kengayish yoʻq | Markaziy kompleks normal |
| 1 | Faqat buyrak jomining yengil kengayishi | Kosachalar kengaymagan; koʻpincha fiziologik |
| 2 | Jom va bir nechta kosachalar kengaygan | Parenxima oʻzgarmagan; kuzatuv yoki aniqlashtirish |
| 3 | Jom va barcha kosachalar kengaygan | Parenxima saqlangan; funksional tekshiruv (renografiya) kerak |
| 4 | 3-daraja + parenxima yupqalashishi | Funksiya pasayishi ehtimoli yuqori |
09
Tashxis: laboratoriya va tasvirlash
- Laboratoriya: kreatinin va eGFR, mochevina, elektrolitlar (K, Na, bikarbonat), umumiy qon tahlili, CRP; siydik tahlili (gematuriya, leykotsituriya, nitrit) va kulturasi; sepsisda qon kulturasi.
- UT — birinchi bosqich: kengayish darajasi, parenxima qalinligi, tosh, pufak toʻlishi va qoldiq siydik. Cheklov: toʻla pufak, diurez, ekstrarenal jom — yolgʻon musbat; erta davr yoki suvsizlanishda — yolgʻon manfiy.
- Past dozali kontrastsiz KT — toshga gumonda tanlov usuli; KT-urografiya yoki MR-urografiya — sabab (oʻsma, striktura, retroperitoneal fibroz) va anatomiyani aniqlash uchun.
- Diuretik renografiya (MAG3): har buyrakning differensial funksiyasi va drenaj egri chizigʻi; obstruktiv va obstruktiv boʻlmagan kengayishni ajratadi. T½ uzayishi (odatda > 20 daqiqa) obstruksiyani koʻrsatadi; natija pufak toʻlishi va gidratatsiyaga bogʻliq.
- Differensial funksiya sezilarli past (taxminan < 40%) yoki kuzatuvda pasayib borishi BJS obstruksiyasida jarrohlik koʻrsatmasi hisoblanadi.
- Qoʻshimcha: antegrad yoki retrograd piyelografiya, sistouretroskopiya, MSUG (VUR), urodinamika (funksional pastki yoʻl obstruksiyasi); Whitaker testi kam qoʻllanadi.
- Ikki tomonlama gidronefrozda pufak UT yoki kateter bilan tekshirilib, retensiya inkor etiladi.
- SHOSHILINCH: infeksiyali obstruksiya (isitma + obstruksiyalangan buyrak, pionefroz, urosepsis) — zudlik bilan dekompressiya (JJ stent yoki perkutan nefrostomiya), keng spektrli antibiotik; siydik va qon kulturasi olinadi.
- Infeksiyalangan obstruksiyalangan tizimda dekompressiyadan oldin toshni olib tashlash (URS, ESWL, PCNL) qilinmaydi: avval drenaj, infeksiya bartaraf etilgach aniq davo (EAU Urolithiasis).
- Ikki tomonlama yoki yagona buyrak obstruksiyasi + AKI/anuriya: shoshilinch dekompressiya, giperkaliemiya nazorati (EKG, kaltsiy glyukonat, insulin + glyukoza), atsidoz, suyuqlik balansi; zarur boʻlsa gemodializ.
- Oʻtkir siydik ushlanishi: uretral yoki suprapubik kateter; chiqarilgan siydik hajmi va diurez kuzatiladi.
- Chidab boʻlmas ogʻriq yoki qusish tufayli peroral davo imkonsiz bemor va homilador ayolda infeksiyalangan obstruksiya — dekompressiya.
- Dekompressiya usuli: retrograd JJ stent yoki perkutan nefrostomiya (PCN) — infeksiyali obstruksiyada samaradorligi taqqoslanadi, tanlov imkoniyat va bemor holatiga bogʻliq.
11
Gidronefroz va obstruksiyaga yondashuv algoritmi
- Gumon: buyrak sanchigʻi, anuriya yoki oliguriya, LUTS/retensiya, sababi nomaʼlum AKI yoki tasodifiy gidronefroz. Vital belgilar va sepsisni baholang.
- Pufak: UT yoki kateter bilan retensiya borligini aniqlang (pastki yoʻl obstruksiyasi); retensiyada kateter qoʻying va diurezni kuzating.
- Laboratoriya: kreatinin, kaliy, elektrolitlar, umumiy qon va siydik tahlili, kultura; sepsisda qon kulturasi.
- UT; tosh gumonida — past dozali kontrastsiz KT.
- Infeksiya/sepsis, yoki ikki tomonlama (yagona buyrak) obstruksiya + AKI, yoki chidab boʻlmas ogʻriq → zudlik bilan dekompressiya (JJ stent yoki PCN) + antibiotik.
- Boshqa holatlarda sababni aniqlang: KT-urografiya yoki MR, noaniq BJS kengayishida MAG3 renografiya, sistouretroskopiya.
- Sababni davolang: tosh, piyeloplastika, oʻsma davosi, BPH/retensiya, retroperitoneal fibroz; obstruksiyadan keyingi diurezni kuzating.
- Kuzatuv: kreatinin, UT va kerak boʻlsa renografiya; stent almashtirish muddatini nazorat qiling.
- BJS obstruksiyasi: piyeloplastika (Anderson–Hynes; ochiq, laparoskopik yoki robot yordamida) — yuqori muvaffaqiyat. Koʻrsatma: simptomlar, qaytalanuvchi infeksiya, tosh, funksiya pasayishi. Endopiyelotomiya — muqobil, natijasi pastroq.
- Toshlar: siydik nayi distal toshlarida kuzatuv va medikamentoz ekspulsiv terapiya (alfa-bloker), URS, ESWL, PCNL (EAU Urolithiasis); obstruksiya + infeksiyada avval dekompressiya.
- Oʻsmalar: onkologik davo; tashqi kompressiyada stent yoki PCN, qiyin holatlarda metall stent; prognoz va bemor xohishi hisobga olinadi.
- BPH va retensiya: kateter (uretral yoki suprapubik), alfa-bloker, 5-alfa-reduktaza ingibitori, TUR yoki enukleatsiya.
- Neyrogen pufak: toza intermittent kateterlash, antixolinergik yoki beta-3 agonist, botulinum toksini; yuqori yoʻllarni himoya qilish uchun urodinamik monitoring.
- Retroperitoneal fibroz: stent yoki PCN bilan dekompressiya + glyukokortikoidlar (± immunosupressiya), kerak boʻlsa ureterolizis.
- Siydik nayi strikturasi: endoskopik yoki rekonstruktiv jarrohlik (reimplantatsiya, Boari flap, psoas hitch). Homiladorlikda asosan konservativ; infeksiya yoki chidab boʻlmas ogʻriqda stent/PCN.
13
Dekompressiya usullarini taqqoslash
| Belgi | JJ ureteral stent | Perkutan nefrostomiya (PCN) |
| Usul | Retrograd, sistoskopiya yordamida; ichki drenaj | UT/rentgen nazoratida teri orqali; tashqi drenaj |
| Behushlik | Odatda sedatsiya yoki umumiy behushlik | Odatda mahalliy behushlik ± sedatsiya |
| Afzalligi | Tashqi sumka yoʻq, bemor uchun qulay | Retrograd oʻtkazish imkonsiz boʻlsa; drenajni va siydikni bevosita nazorat qilish |
| Kamchiligi | Stent simptomlari (ogʻriq, urgensiya, gematuriya), migratsiya, inkrustatsiya | Naycha siljishi, qon ketish, ogʻriq, tashqi sumka va parvarish |
| Infeksiyali obstruksiyada | PCN bilan taqqoslanadigan samaradorlik | Stent bilan taqqoslanadigan samaradorlik |
| Tanlov | Siydik nayi toʻsigʻini oʻtkazish mumkin boʻlsa; imkoniyat va tajribaga qarab | Malign tashqi kompressiyada yoki stent oʻtkazib boʻlmaganda |
14
Kuzatuv va buyrak funksiyasining tiklanishi
- Dekompressiyadan keyin kreatinin, elektrolitlar va diurez kuzatiladi; funksiya tiklanishi haftalar-oylar davom etishi mumkin.
- Tiklanish omillari: obstruksiya davomiyligi va toʻliqligi, infeksiya, dastlabki funksiya, yosh, qoʻshimcha kasalliklar (diabet, gipertoniya).
- Bir tomonlama obstruksiyada qarama-qarshi buyrak kompensatsiya qiladi; funksiya yoʻqotilishi kreatininda koʻrinmasligi mumkin — renografiya bilan baholang.
- Piyeloplastikadan keyin: UT va diuretik renografiya taxminan 3–6 oyda; stent olinadi; ogʻriq, infeksiya yoki funksiya pasayishida qayta baholash.
- JJ stent va nefrostoma roʻyxatga olinadi, almashtirish yoki olib tashlash muddati belgilanadi (koʻpincha 3–6 oy); unutilgan stent inkrustatsiya, infeksiya va toshga olib keladi.
- Qoldiq tubulyar nuqsonlar (konsentratsiya, natriy yoʻqotilishi) saqlanishi mumkin; gipertoniya va surunkali buyrak kasalligi uzoq muddat kuzatiladi.
- Bolalarda buyrak oʻsishi va funksiyasi kuzatiladi; VUR va obstruksiyada infeksiyalar profilaktikasi.
15
Antenatal gidronefroz (qisqa)
- Antenatal UT da tez-tez aniqlanadi; koʻpchiligi vaqtincha va fiziologik, tugʻilgandan keyin yoʻqoladi yoki yengillashadi.
- Baholash: jomning old-orqa oʻlchami (APD), kosachalar kengayishi, parenxima, siydik naylari, pufak va amniotik suyuqlik hajmi; zamonaviy tasnif — UTD tizimi.
- Patologik sabablar: BJS obstruksiyasi (eng koʻp), VUR, megauretr, ikkilangan tizim yoki ureterotsele, orqa uretra klapanlari (oʻgʻil bolalarda), multikistoz displastik buyrak.
- SHOSHILINCH: ikki tomonlama gidronefroz, qalinlashgan pufak va oligogidramnion orqa uretra klapanlariga shubha tugʻdiradi — tezkor urologik maslahat.
- Postnatal UT: neonatal oliguriya tufayli birinchi sutkalarda aniq emas, shuning uchun tugʻilgandan keyin bir necha kundan soʻng; ogʻir va ikki tomonlama holatda erta.
- Keyingi tekshiruv: diuretik renografiya (MAG3) odatda hayotning birinchi oyidan keyin; MSUG — VUR yoki klapan gumonida; antibiotik profilaktikasi tanlangan yuqori darajali holatlarda.
- BJS obstruksiyasida operatsiya koʻrsatmasi: simptomlar yoki infeksiya, differensial funksiyaning pasayishi yoki kuzatuvda tushishi, kengayishning ortishi; yengil holatlar kuzatiladi.
16
Amaliy eslatmalar va oddiy xatolar
- Gidronefroz ≠ obstruksiya: kengayish bor, ammo funksional toʻsiq yoʻq boʻlishi mumkin (VUR, megauretr, homiladorlik); erta davrda yoki suvsizlanishda UT normal boʻlishi mumkin.
- AKI sababi nomaʼlum boʻlsa, UT bilan gidronefrozni doim inkor eting — bu qaytariladigan sabab.
- Bir tomonlama obstruksiyada kreatinin normada qolishi mumkin: faqat kreatinin funksiya yoʻqotilishini inkor etmaydi.
- Ikki tomonlama gidronefrozda avvalo pufakni tekshiring: retensiyani kateter bilan davolash buyrakni ham yengillashtiradi.
- Infeksiyali obstruksiyada antibiotikning oʻzi yetarli emas: drenaj shart.
- Stent va nefrostomalarni roʻyxatga oling va muddatida almashtiring yoki olib tashlang.
- Kateter olib tashlangandan keyin oʻz-oʻzidan siydik chiqarishni va diurezni tekshiring.
17
Asosiy klinik xulosalar
- Gidronefroz — jom va kosachalarning kengayishi, obstruksiya bilan bir xil emas; obstruktiv nefropatiya — toʻsiq tufayli parenxima shikasti. ICD-10: N13.
- Sabablar: BJS obstruksiyasi, toshlar, siydik nayi strikturasi va oʻsmalari, tashqi kompressiya (retroperitoneal fibroz, homiladorlik, oʻsmalar), BPH/retensiya, neyrogen pufak, bolalarda VUR.
- Patofiziologiya: avval qon oqimi va bosim ortadi, keyin vazokonstriksiya va GFR pasayishi; surunkalida fibroz va yupqalashish; bir tomonlama obstruksiyada kreatinin normada qolishi mumkin.
- Tashxis: kreatinin va elektrolitlar, siydik tahlili/kulturasi, UT (SFU darajasi), toshda past dozali KT, differensial funksiya va drenaj uchun MAG3 renografiya.
- Shoshilinch: infeksiyali obstruksiya, ikki tomonlama yoki yagona buyrak obstruksiyasi + AKI, anuriya — zudlik bilan dekompressiya (JJ stent yoki PCN) va antibiotik.
- Sababni davolash: piyeloplastika (BJS), tosh davosi, kateter va BPH davosi, retroperitoneal fibrozda glyukokortikoidlar; dekompressiyadan keyin obstruksiyadan keyingi diurezni kuzating.
- Kuzatuv: kreatinin, UT va renografiya; stent muddatini nazorat qiling; antenatal gidronefrozda postnatal UT, tanlab MAG3 va MSUG.
1Gidronefrozning SFU 4-darajasi nimani bildiradi?
- Faqat jomning yengil kengayishi
- Jom va barcha kosachalar kengaygan, parenxima saqlangan
- Kengayish yoʻq
- 3-daraja kengayish va parenxima yupqalashishi
Javob: D. SFU 4-daraja — jom va barcha kosachalar kengayishi va parenxima yupqalashishi; funksiya pasayishi ehtimoli yuqori.
2Obstruksiyalangan infeksiyalangan buyrakda (isitma, bel ogʻrigʻi) birinchi navbatdagi harakat qaysi?
- Ichga antibiotik va uyda kuzatuv
- Zudlik bilan dekompressiya (JJ stent yoki PCN) va antibiotik
- Darhol toshni olib tashlash (URS yoki ESWL)
- Faqat infuzion terapiya
Javob: B. Infeksiyali obstruksiya urologik shoshilinch holat: avval drenaj, infeksiya bartaraf etilgach tosh davosi.
3Diuretik renografiya (MAG3) nimani baholaydi?
- Toshlarning kimyoviy tarkibini
- Prostata hajmini
- Har buyrakning differensial funksiyasi va siydik drenajini
- Faqat arterial bosimni
Javob: C. MAG3 renografiya buyraklar funksiyasi ulushini va chiqish egri chizigʻini beradi; obstruktiv va obstruktiv boʻlmagan kengayishni ajratishga yordam beradi.
4Obstruksiyadan keyingi diurezda qaysi boshqaruv toʻgʻri?
- Diurez, tana ogʻirligi va elektrolitlarni kuzatish, yoʻqotilgan hajmni qisman toʻldirish
- Suyuqlikni butunlay cheklash
- Katta hajmli eritmani darhol quyish
- Qoʻshimcha diuretik berish
Javob: A. Maqsad degidratatsiya va elektrolit buzilishlarini oldini olish; hajmni toʻliq toʻldirish diurezni uzaytirishi mumkin.
5Retroperitoneal fibrozga xos topilma qaysi?
- Siydik naylarining medial siljishi va oʻralishi, koʻpincha ikki tomonlama gidronefroz
- Faqat bir tomonlama pastki kosacha toshi
- Faqat bolalarda uchraydi
- Siydik naylarining lateral siljishi
Javob: A. Retroperitoneal fibrozda siydik naylari medial siljiydi va fibroz toʻqimaga oʻralib qoladi; davo — dekompressiya va glyukokortikoidlar.
6Antenatal gidronefrozda orqa uretra klapanlariga shubha tugʻdiradigan belgilar qaysi?
- Faqat yengil bir tomonlama pielektaziya
- Faqat oʻng tomonlama kengayish
- Ikki tomonlama gidronefroz, qalinlashgan pufak va oligogidramnion
- Normal amniotik suyuqlik
Javob: C. Oʻgʻil bolalarda ikki tomonlama kengayish, qalin pufak va suv kamligi orqa uretra klapanlarini koʻrsatadi: tezkor tekshiruv zarur.
- EAU Guidelines on Urolithiasis, 2024
- EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
- EAU Guidelines on Management of Non-neurogenic Male LUTS, 2024
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
- Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, 10th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (548 KB)