- Penisning funksional anatomiyasini (kavernoz toʻqima, tunika albuginea, arterial va venoz tizim) tavsiflash
- Ereksiyaning nerv boshqaruvini (parasimpatik S2–S4, simpatik T11–L2, somatik pudend nerv) va markaziy yoʻllarni bayon etish
- NO–cGMP yoʻlini, PDE5 rolini va silliq mushak qisqarishini taʼminlovchi mexanizmlarni (noradrenalin, RhoA/Rho-kinaza) tushuntirish
- Veno-okklyuziv mexanizmni va ereksiya fazalarini (sustlik, latent, tumessensiya, toʻliq va qattiq ereksiya, detumessensiya) izohlash
- Nokturnal ereksiyalar ahamiyatini hamda qon-tomir, nerv, gormonal va psixogen omillar hissasini tahlil qilish
- Dorilar nishonlarini (PDE5 ingibitorlari, alprostadil) fiziologik asosda tushuntirish
02
Penisning funksional anatomiyasi
- Penis uchta silindrsimon tuzilmadan iborat: ikkita kavernoz tana (corpora cavernosa) ereksiya qattiqligini taʼminlaydi; siydik yoʻli atrofidagi spongioz tana (corpus spongiosum) glansga davom etadi.
- Kavernoz tanalar tunika albuginea bilan oʻralgan — zich kollagen-elastik qobiq (ichki aylana va tashqi uzunasiga qatlam); undan tashqarida Buck fastsiyasi (Buck fascia), dartos va teri joylashgan.
- Kavernoz tana ichida trabekulalar (kollagen + silliq mushak hujayralari) va ular orasida endoteliy bilan qoplangan sinusoidal boʻshliqlar (lakunalar) bor.
- Kavernoz silliq mushak hujayralari — asosiy ijrochi: sustlikda tonik qisqargan, ereksiyada boʻshashgan.
- Kavernoz tanalar orasidagi toʻsiq (septum) toʻliq emas, shu sababli ikkala tana yagona funksional tizim sifatida ishlaydi.
- Spongioz tana va glans ereksiyada kamroq qotadi (tunika yupqa), shuning uchun uretra ochiq qoladi.
- Trabekulalar tarkibi (silliq mushak/kollagen nisbati) ereksiya sifatini belgilaydi; fibroz va silliq mushak atrofiyasi (diabet, qarilik, priapizmdan keyin) boʻshashishni va veno-okklyuziv funksiyani buzadi.
03
Qon taʼminoti: arteriyalar, sinusoidlar va venalar
- Arterial taʼminot: ichki pudend arteriya (a. pudenda interna) → umumiy penis arteriyasi → dorsal arteriya (glans va qoplamalar), kavernoz (chuqur) arteriya va bulbouretral arteriya.
- Kavernoz arteriya kavernoz tana markazidan oʻtadi va sinusoidlarga ochiladigan spiral (helicin, aa. helicinae) arteriyalarga shoxlanadi: sustlikda ular bukilgan va qisqargan, ereksiyada boʻshashib toʻgʻrilanadi, qon oqimi keskin oshadi.
- Venoz oqim: sinusoidlar → tunika osti venulyar chigali (subtunical venular plexus) → emissar venalar (tunika albuginea orqali) → sirkumfleks venalar → chuqur dorsal vena → periprostatik chigal va ichki pudend venalar.
- Kavernoz arteriyalar diametri kichik (taxminan 1–2 mm), shuning uchun endotelial disfunksiya va aterosklerozga erta javob beradi.
- Sustlikda kavernoz arteriyalardagi qon oqimi minimal (toʻqima metabolizmini qondiradi), venoz oqim erkin.
- Qoʻshimcha (aksessor) pudend arteriyalar uchraydi; radikal prostatektomiyada ularni saqlash ayrim hollarda ahamiyatli boʻlishi mumkin.
04
Ereksiyaning nerv boshqaruvi
- Parasimpatik (pro-ereksiya): S2–S4 → chanoq splanxnik nervlari (nn. splanchnici pelvici) → pastki gipogastrik (chanoq) chigali → kavernoz nervlar (nn. cavernosi) → kavernoz toʻqima va arteriyalar.
- Simpatik (asosan ereksiyaga qarshi): T11–L2 → yuqori gipogastrik chigal va gipogastrik nervlar, simpatik zanjir → chanoq chigali → penis. Sustlik tonusini va detumessensiyani taʼminlaydi; psixogen ereksiyada ham ishtirok etadi (T11–L2 yoʻli).
- Somatik: pudend nerv (S2–S4). Sezuvchi tolalar — penisning dorsal nervi (glans va tana sezgisi); motor tolalar — Onuf yadrosi (S2–S4) → ischiokavernoz va bulbospongioz mushaklar (qattiq ereksiya fazasi, ejakulyatsiya).
- Kavernoz nervlar prostata kapsulasining orqa-yon sirti boʻylab (neyrovaskulyar tutam) oʻtadi va radikal prostatektomiya hamda boshqa chanoq jarrohligida shikastlanishi mumkin.
- Mediatorlar: parasimpatik tizimda asetilxolin (preganglionar) va nonadrenergik-noxolinergik nervlardan NO (nNOS); simpatik tizimda noradrenalin (α1-adrenoretseptorlar).
- Sezuvchi afferent yoʻl refleksogen ereksiyani (sakral refleks yoyi) ishga tushiradi; psixogen ereksiya yuqori markazlardan boshlanadi.
05
Markaziy boshqaruv va ereksiya turlari
- Gipotalamus: medial preoptik soha (MPOA) va paraventrikulyar yadro (PVN) — asosiy integratsion markazlar; limbik tizim (amigdala, gipokamp) vizual, hid va hissiy stimullarni uzatadi.
- Dopamin (D2-turdagi retseptorlar; MPOA, PVN) va oksitotsin ereksiyani ragʻbatlantiradi; serotonin asosan tormozlaydi (taʼsir retseptor turiga bogʻliq), noradrenalin simpatik tonusni oshiradi.
- Orqa miyadagi ereksiya markazlari: sakral (parasimpatik, S2–S4) va torakolumbal (simpatik, T11–L2); supraspinal yoʻllar ham ragʻbatlantiruvchi, ham tormozlovchi taʼsir koʻrsatadi.
- Ereksiya turlari: psixogen (erotik fikr va stimullar; markaziy yoʻllar), refleksogen (genital teginish; sakral yoy), nokturnal (REM uyqusi bilan bogʻliq).
- Orqa miya shikastida: sakral segmentlardan yuqorida refleksogen ereksiya saqlanadi, psixogen yoʻqoladi; sakral segmentlar shikastlanganda psixogen (T11–L2 orqali) saqlanishi mumkin, refleksogen yoʻqoladi.
- Ruhiy holat (stress, xavotir, depressiya) ereksiyaga markaziy tormozlovchi taʼsir koʻrsatishi mumkin.
06
NO–cGMP yoʻli: boʻshashishning asosiy mexanizmi
- Jinsiy qoʻzgʻalish → NO ajralishi: nitrergik nervlardan (nNOS) va endoteliydan (eNOS: siljish kuchlanishi, asetilxolin, Akt orqali fosforlanish).
- NO silliq mushak hujayrasiga diffuziyalanadi va eruvchan guanilat siklazani (sGC) faollashtiradi → GTP dan cGMP hosil boʻladi.
- cGMP cGMP-bogʻliq protein kinazani (PKG) faollashtiradi: hujayra ichki Ca²⁺ kamayadi (K⁺ kanallari ochilib giperpolyarizatsiya, Ca²⁺ ni chiqarish va omborga yigʻish) va miozin yengil zanjiri fosfatazasi faollashadi.
- Natija: miozin yengil zanjiri defosforlanadi → silliq mushak boʻshashadi → arteriyalar va sinusoidlar kengayadi → qon oqimi ortadi.
- PDE5 cGMP ni GMP ga gidrolizlab signalni tugatadi; kavernoz toʻqimada PDE5 ifodasi yuqori.
- NO sintezi uchun L-arginin, kislorod va kofaktorlar (BH4) kerak; endotelial disfunksiyada (diabet, gipertoniya, dislipidemiya, chekish) NO kamayadi va ereksiya buziladi.
- Odatda nNOS ereksiyani boshlaydi, eNOS esa uni ushlab turishga yordam beradi.
- Boshqa boʻshashtiruvchi yoʻllar: PGE1 (cAMP–PKA), vazoaktiv ichak peptidi (VIP).
07
Silliq mushak qisqarishi: noradrenalin, endotelin, RhoA/Rho-kinaza
- Sustlikda kavernoz silliq mushak tonik qisqargan: simpatik noradrenalin (α1-adrenoretseptorlar), endotelin-1, tromboksan A₂, angiotenzin II, PGF2α.
- I yoʻl (Ca²⁺-bogʻliq): Gq → fosfolipaza C → IP₃ → hujayra ichi Ca²⁺ ↑ → kalmodulin → miozin yengil zanjiri kinazasi (MLCK) → miozin fosforlanishi → qisqarish.
- II yoʻl (Ca²⁺-sensitizatsiya): RhoA → Rho-kinaza (ROCK) → miozin fosfatazasini (MYPT1) fosforlab ingibitsiyalaydi → miozin fosforlangan holda qoladi → qisqarish saqlanadi.
- Rho-kinaza faolligi sustlikda yuqori, ereksiyada NO–cGMP/PKG orqali bostiriladi; ROCK ning ortiqcha faolligi diabet va qarilikdagi ED ning mexanizmlaridan biri hisoblanadi; Rho-kinaza ingibitorlari hozircha tajriba bosqichida.
- Detumessensiya: qoʻzgʻalish tugaydi → NO ↓, PDE5 cGMP ni parchalaydi, simpatik razryad (noradrenalin) ↑, Rho-kinaza faollashadi → silliq mushak qisqaradi → arterial oqim ↓, sinusoidlardagi qon venalarga chiqadi.
- Shu asosda ishemik priapizmda α1-agonistlar (fenilefrin, intrakavernoz) qoʻllanadi — shoshilinch holat.
- Gap-junction (konneksin 43) boʻshashish signalini hujayralar orasida tarqatadi, K⁺ kanallari (BKCa, KATP) boʻshashishga yordam beradi.
08
Gemodinamika va veno-okklyuziv mexanizm
- Silliq mushaklar boʻshashishi arteriya va arteriolalarni kengaytiradi: kavernoz tanalarga qon oqimi sezilarli (bir necha baravar) oshadi, sinusoidlar qonga toʻlib kengayadi.
- Kengayayotgan sinusoidlar tunika osti venulyar chigalni tunika albugineaga qisadi; emissar venalar tunika qatlamlari orasida siqiladi va choʻziladi — venoz oqim keskin kamayadi (veno-okklyuziv mexanizm).
- Intrakavernoz bosim (ICP) ortadi: toʻliq ereksiyada oʻrtacha arterial bosimga yaqinlashadi (taxminan 100 mmHg).
- Qattiq (rigid) ereksiya fazasida ischiokavernoz mushaklar qisqarib ICP ni sistolik bosimdan yuqori darajaga (bir necha yuz mmHg gacha) koʻtaradi; arterial oqim deyarli toʻxtaydi, penis qattiq boʻladi.
- Veno-okklyuziv funksiya tunika albuginea elastikligiga, silliq mushakning toʻliq boʻshashishiga va trabekulalar tuzilishiga bogʻliq; buzilishi — venoz oqish (venogen ED).
- Kavernoz qonning kislorod kuchlanishi sustlikda venoz, ereksiyada arterial darajaga yaqinlashadi.
| Faza | Gemodinamika | Asosiy mexanizm |
| 0. Sustlik (flaccidity) | Arterial oqim minimal; ICP past | Simpatik tonus, noradrenalin, endotelin, RhoA/ROCK |
| 1. Latent (toʻlish) faza | Kavernoz arteriya oqimi ↑; ICP deyarli oʻzgarmaydi; penis uzayadi | Parasimpatik taʼsir/NO: arteriyalar kengayadi |
| 2. Tumessensiya | Sinusoidlar toʻlib kengayadi; ICP ↑, venoz oqim ↓ | Silliq mushak boʻshashishi (cGMP); veno-okklyuziya boshlanadi |
| 3. Toʻliq ereksiya | ICP ≈ oʻrtacha arterial bosim; oqim kamayadi | Venoz oqim toʻsilgan; tunika choʻzilgan |
| 4. Qattiq (rigid) ereksiya | ICP > sistolik bosim; arterial oqim minimal | Ischiokavernoz va bulbospongioz mushaklar qisqarishi (somatik) |
| 5. Detumessensiya | Avval ICP qisqa muddat ↑, soʻng tez pasayadi | Simpatik razryad, PDE5 → cGMP ↓, Rho-kinaza; venoz yoʻllar ochiladi |
- Uyqudagi ereksiyalar tez koʻz harakati (REM) uyqusi bilan bogʻliq: odatda tunda bir necha marta (koʻpincha 3–5), har biri taxminan 20–40 daqiqa davom etadi.
- Sogʻlom erkaklarda hayot davomida (bolalikdan) kuzatiladi; yoshga qarab chastotasi va qattiqligi kamayadi.
- Mexanizm: REM davrida tormozlovchi noradrenergik (locus coeruleus) va serotonergik taʼsir pasayadi, xolinergik faollik ortadi, sakral parasimpatik markazlar tormozdan chiqadi.
- Androgenlar nokturnal ereksiyalar uchun muhim: gipogonadizmda ularning chastotasi va qattiqligi kamayadi.
- Gipoteza: nokturnal ereksiyalar kavernoz toʻqima oksigenatsiyasini taʼminlab fibrozning oldini oladi (isbotlanmagan).
- Klinik ahamiyati: saqlangan ertalabki va nokturnal ereksiyalar psixogen komponentni koʻrsatadi; yoʻqligi organik sabab (tomir, nerv, gormonal) ehtimolini oshiradi, ammo ularni depressiya, uyqu apnoesi va dorilar ham kamaytiradi.
- Nokturnal penil tumessensiya monitoringi (masalan, RigiScan) muntazam tashxis uchun tavsiya etilmaydi; maxsus holatlarda qoʻllanishi mumkin.
11
Ereksiyaga taʼsir qiluvchi omillar
| Omil | Mexanizm | Klinik misollar |
| Arteriogen | Kavernoz arteriyalar kengayishi va perfuziya ↓ | Ateroskleroz, chekish, dislipidemiya, gipertoniya, chanoq nurlanishi |
| Venogen (veno-okklyuziv) | Silliq mushak boʻshashishi yetarli emas, fibroz, tunika zaifligi | Qarilik, diabet, Peyroni kasalligi, tugʻma venoz oqish |
| Endotelial disfunksiya | eNOS/NO ↓, oksidlovchi stress | Diabet, metabolik sindrom, gipertoniya |
| Neyrogen | Parasimpatik yoki somatik yoʻl shikastlanishi | Diabetik neyropatiya, orqa miya shikasti, tarqoq skleroz, radikal prostatektomiya |
| Gormonal | Libido ↓, nokturnal ereksiya ↓, NOS ifodasi ↓ | Gipogonadizm, giperprolaktinemiya, tireoid kasalliklari |
| Psixogen | Markaziy tormozlanish, simpatik tonus ↑ | Xavotir, depressiya, munosabat muammolari, ishlash tashvishi |
| Dorilar | Markaziy yoki tomirlarga taʼsir, libido ↓ | Tiazidlar, β-blokatorlar, SSRI, antiandrogenlar, opioidlar, 5α-reduktaza ingibitorlari |
12
ED va yurak-qon tomir kasalliklari: endoteliy aloqasi
- ED va yurak-qon tomir kasalliklarining umumiy xavf omillari bor (yosh, diabet, gipertoniya, dislipidemiya, chekish, semizlik, harakatsizlik) va umumiy mexanizm — endotelial disfunksiya.
- Arteriya kaliberi gipotezasi: kavernoz arteriyalar (taxminan 1–2 mm) koronar arteriyalardan (taxminan 3–4 mm) kichik, shuning uchun bir xil aterosklerotik yuk avval ED sifatida namoyon boʻlishi mumkin.
- Koʻp hollarda ED yurak-qon tomir hodisalaridan bir necha yil oldin paydo boʻladi va ularning mustaqil bashoratchisi hisoblanadi.
- EAU: ED bilan murojaat qilgan erkakda yurak-qon tomir xavfi baholanadi (anamnez, qon bosimi, glyukoza, lipidlar), ayniqsa yosh bemorlarda va xavf omillari borlarda.
- Yurak kasalligi bor erkaklarda jinsiy faoliyat yengil–oʻrtacha jismoniy yuklamaga tenglashadi: kardiologik holat barqaror boʻlishi kerak.
- Hayot tarzini oʻzgartirish (jismoniy faollik, vazn kamaytirish, chekishni tashlash) endoteliy funksiyasini va ereksiyani yaxshilashi mumkin.
13
PDE5 ingibitorlari: fiziologik asos va amaliy nuqtalar
- Mexanizm: PDE5 ni raqobatli ingibitsiyalab cGMP parchalanishini sekinlashtiradi. NO ajralishi saqlangan boʻlishi va jinsiy qoʻzgʻalish zarur — dori oʻzi ereksiyani chaqirmaydi.
- Preparatlar (INN): sildenafil, tadalafil, vardenafil, avanafil; EAU tavsiyasiga koʻra ED da birinchi qator dori vositalari.
- Tadalafil taʼsiri uzoq (yarim chiqarilish davri taxminan 17–18 soat); boshqalarida qisqaroq (bir necha soat).
- Yogʻli ovqat sildenafil va vardenafil soʻrilishini sekinlashtirishi mumkin; tadalafil va avanafil ovqatga kamroq bogʻliq.
- Nojoʻya taʼsirlar: bosh ogʻrigʻi, yuz qizarishi, dispepsiya, burun bitishi (tomir kengayishi); koʻrish buzilishlari (PDE6; sildenafil/vardenafil); bel ogʻrigʻi va mialgiya (tadalafil). Juda kam: NAION, eshitishning keskin pasayishi.
- Qarshi koʻrsatma: organik nitratlar va NO donorlari (keskin gipotoniya), sGC stimulyatorlari (riotsiguat). Ehtiyot: α-blokatorlar, ogʻir yurak yetishmovchiligi, yaqindagi miokard infarkti yoki insult.
- Samarasizlik sabablari: notoʻgʻri qoʻllash (qoʻzgʻalishsiz, yogʻli ovqatdan keyin), yetarlicha sinab koʻrilmagan, gipogonadizm, ogʻir neyrogen yoki venogen ED.
- Kavernoz nervlar shikastlanganda (radikal prostatektomiyadan keyin) NO manbai kamayadi, shuning uchun samara cheklangan boʻlishi mumkin.
14
Farmakologik nishonlar va dorilar
| Dori / sinf (INN) | Nishon va mexanizm | Muhim cheklovlar |
| PDE5 ingibitorlari (sildenafil, tadalafil, vardenafil, avanafil) | PDE5 ↓ → cGMP saqlanadi, boʻshashish kuchayadi | Nitratlar bilan mumkin emas; jinsiy qoʻzgʻalish zarur |
| Alprostadil (PGE1) | EP retseptorlari → cAMP ↑ → silliq mushak boʻshashadi | Intrakavernoz yoki intrauretral; ogʻriq, priapizm, fibroz xavfi |
| Papaverin | Nospetsifik PDE ingibitori | Intrakavernoz; priapizm va fibroz xavfi yuqori |
| Fentolamin | α-adrenoretseptor blokatori | Intrakavernoz kombinatsiyada; gipotoniya, taxikardiya |
| Nitratlar (qarshi koʻrsatma) | NO donori → sGC ↑ → cGMP ↑ | PDE5 ingibitori bilan keskin gipotoniya xavfi |
15
Klinik korrelyatsiyalar
- Diabet: endotelial disfunksiya + avtonom va somatik neyropatiya + silliq mushak oʻzgarishlari (ROCK ↑, NO ↓); ED koʻpincha ogʻirroq, PDE5 ingibitorlariga javob pastroq.
- Radikal prostatektomiya: kavernoz nervlar neyropraksiyasi yoki shikasti → ED; kavernoz toʻqima gipoksiyasi silliq mushak fibroziga olib keladi (penil reabilitatsiya gipotezasi, isboti cheklangan).
- Orqa miya shikasti: ereksiya turi shikast darajasiga bogʻliq (refleksogen yoki psixogen); koʻpchilikda PDE5 ingibitorlari samarali.
- Gipogonadizm: libido va nokturnal ereksiyalar ↓; testosteron terapiyasi libido va ereksiyani yaxshilashi hamda PDE5 ingibitorlariga javobni oshirishi mumkin.
- Priapizm (ereksiya 4 soatdan uzoq): ishemik (kam oqimli, ogʻriqli, kavernoz gipoksiya va asidoz; SHOSHILINCH — kechiksa fibroz va doimiy ED) va noishemik (yuqori oqimli, travmadan keyingi arteriya-sinusoid oqmasi, ogʻriqsiz, shoshilinch emas).
- Dorilar: tiazidlar, β-blokatorlar, SSRI, antiandrogenlar, opioidlar ED chaqirishi mumkin — qabul qilinayotgan dorilar roʻyxati qayta koʻrib chiqiladi.
- Peyroni kasalligi: tunika albugineaning fibroz plakasi egilishga va tunika elastikligi yoʻqolishi tufayli veno-okklyuziv funksiya buzilishiga olib kelishi mumkin.
16
Algoritm: ED ning patofiziologik baholanishi
- Anamnez: boshlanishi (asta-sekin yoki ani), doimiy yoki vaziyatli, ertalabki/nokturnal ereksiyalar saqlanganmi, libido, ejakulyatsiya, stress, dorilar, chekish, spirtli ichimliklar.
- Savolnoma: IIEF-5 (ogʻirlik darajasi); umumiy tibbiy va psixoseksual anamnez, sherik omillari.
- Obyektiv: arterial bosim, tana massa indeksi, genital tekshiruv (plakalar, fimoz), moyaklar, prostata, periferik nervlar va bulbokavernoz refleks, tomirlar pulsi.
- Laborator: glyukoza/HbA1c, lipidlar, ertalabki umumiy testosteron; past boʻlsa — takroriy testosteron, LH, prolaktin.
- Yurak-qon tomir xavfini baholash; jinsiy faoliyat uchun kardiologik barqarorlik (xavf omillari boʻlsa EKG, kardiolog).
- Ixtisoslashgan testlar faqat tanlangan holatlarda: penil dupleks-Doppler (intrakavernoz stimulyatsiya bilan), neyrofiziologik testlar — jarrohlikka tayyorlov, yosh bemor, tugʻma yoki travmadan keyingi ED.
- Davolash: xavf omillarini tuzatish va hayot tarzi → PDE5 ingibitorlari (birinchi qator) → vakuum-qurilma, intrakavernoz yoki intrauretral alprostadil → penil protezlash; kerak boʻlsa psixoseksual yordam.
17
Asosiy klinik xulosalar
- Ereksiya — neyrovaskulyar jarayon: kavernoz silliq mushak boʻshashadi, arterial oqim ↑, venoz oqim ↓ (veno-okklyuziya).
- Parasimpatik (S2–S4) — pro-ereksiya; simpatik (T11–L2) — asosan ereksiyaga qarshi; somatik pudend nerv (S2–S4) — sezgi va qattiq faza mushaklari.
- Asosiy mediator — NO: sGC → cGMP → PKG → Ca²⁺ ↓ → boʻshashish; PDE5 cGMP ni parchalaydi. PDE5 ingibitorlari jinsiy qoʻzgʻalishda ishlaydi va nitratlar bilan mumkin emas.
- Sustlik va detumessensiya: noradrenalin (α1), endotelin-1 va RhoA/Rho-kinaza yoʻli; ishemik priapizmda α1-agonistlar qoʻllanadi.
- Fazalar: sustlik, latent, tumessensiya, toʻliq ereksiya, qattiq ereksiya (ischiokavernoz mushaklar), detumessensiya.
- Nokturnal ereksiyalar REM bilan bogʻliq; saqlanishi psixogen komponentni koʻrsatadi, lekin yagona tashxis mezoni emas.
- ED endotelial disfunksiya va yurak-qon tomir xavfining erta belgisi boʻlishi mumkin — har bir bemorda xavfni baholang. Ishemik priapizm — shoshilinch holat.
1Ereksiyaning asosiy parasimpatik markazi qaysi segmentlarda joylashgan?
- T11–L2
- S2–S4
- L3–L5
- T6–T10
Javob: B. Parasimpatik preganglionar neyronlar S2–S4 da joylashgan va chanoq splanxnik nervlari orqali kavernoz nervlarga oʻtadi; T11–L2 simpatik markaz.
2cGMP ni gidrolizlab ereksiya signalini tugatuvchi ferment qaysi?
- Eruvchan guanilat siklaza
- NO-sintaza
- Aromataza
- PDE5
Javob: D. PDE5 cGMP ni parchalaydi; PDE5 ingibitorlari shu jarayonni sekinlashtiradi. Guanilat siklaza esa cGMP ni hosil qiladi.
3Veno-okklyuziv mexanizmning mohiyati nimada?
- Kengaygan sinusoidlar tunika osti venulyar chigalni tunika albugineaga qisadi, venoz oqim kamayadi
- Kavernoz arteriyalar spazmi
- Ischiokavernoz mushaklarning boʻshashishi
- Dorsal arteriya trombozi
Javob: A. Silliq mushak boʻshashishi sinusoidlarni kengaytiradi, ular venulyar chigalni siqadi va emissar venalar orqali oqish keskin kamayadi.
4Quyidagilardan qaysi biri PDE5 ingibitorlari uchun mutlaq qarshi koʻrsatma?
- Arterial gipertenziya
- Qandli diabet
- Organik nitratlar qabul qilish
- Giperlipidemiya
Javob: C. NO donorlari (nitratlar) cGMP ni oshiradi; PDE5 ingibitori bilan birga keskin gipotoniya xavfi bor.
5Detumessensiya mexanizmida qaysi jarayonlar ishtirok etadi?
- NO va PKG faolligining ortishi
- Simpatik noradrenalin, RhoA/Rho-kinaza faolligi va cGMP ning PDE5 orqali parchalanishi
- Faqat arterial bosimning pasayishi
Javob: B. Qoʻzgʻalish tugagach NO kamayadi, cGMP parchalanadi, noradrenalin va Rho-kinaza silliq mushakni qisqartiradi; arterial oqim kamayib venoz yoʻllar ochiladi.
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
- AUA Guideline: Erectile Dysfunction, 2018
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
- Ross & Pawlina Histology: A Text and Atlas, 8th ed., 2020
- Rosen R.C. et al. IIEF-5, Int J Impot Res, 1999
- AUA Testosterone Deficiency, 2018
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (496 KB)