Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish

● Fiziologiya · Talaba va shifokorlar uchun

Ereksiya fiziologiyasi: anatomiya, nerv boshqaruvi va molekulyar mexanizmlar

Penisning funksional anatomiyasi, nerv va markaziy boshqaruv, NO–cGMP yoʻli, PDE5, Rho-kinaza, veno-okklyuziv mexanizm, ereksiya fazalari va dorilar nishonlari: talabalar va shifokorlar uchun.

Muallif: Davron Dautov, androlog-urolog · Toshkent

26 slayd · 496 KB · PowerPoint (.pptx)

Taqdimotning birinchi slaydi: Ereksiya fiziologiyasi: anatomiya, nerv boshqaruvi va molekulyar mexanizmlar
01

Taqdimot maqsadlari

  • Penisning funksional anatomiyasini (kavernoz toʻqima, tunika albuginea, arterial va venoz tizim) tavsiflash
  • Ereksiyaning nerv boshqaruvini (parasimpatik S2–S4, simpatik T11–L2, somatik pudend nerv) va markaziy yoʻllarni bayon etish
  • NO–cGMP yoʻlini, PDE5 rolini va silliq mushak qisqarishini taʼminlovchi mexanizmlarni (noradrenalin, RhoA/Rho-kinaza) tushuntirish
  • Veno-okklyuziv mexanizmni va ereksiya fazalarini (sustlik, latent, tumessensiya, toʻliq va qattiq ereksiya, detumessensiya) izohlash
  • Nokturnal ereksiyalar ahamiyatini hamda qon-tomir, nerv, gormonal va psixogen omillar hissasini tahlil qilish
  • Dorilar nishonlarini (PDE5 ingibitorlari, alprostadil) fiziologik asosda tushuntirish
02

Penisning funksional anatomiyasi

  • Penis uchta silindrsimon tuzilmadan iborat: ikkita kavernoz tana (corpora cavernosa) ereksiya qattiqligini taʼminlaydi; siydik yoʻli atrofidagi spongioz tana (corpus spongiosum) glansga davom etadi.
  • Kavernoz tanalar tunika albuginea bilan oʻralgan — zich kollagen-elastik qobiq (ichki aylana va tashqi uzunasiga qatlam); undan tashqarida Buck fastsiyasi (Buck fascia), dartos va teri joylashgan.
  • Kavernoz tana ichida trabekulalar (kollagen + silliq mushak hujayralari) va ular orasida endoteliy bilan qoplangan sinusoidal boʻshliqlar (lakunalar) bor.
  • Kavernoz silliq mushak hujayralari — asosiy ijrochi: sustlikda tonik qisqargan, ereksiyada boʻshashgan.
  • Kavernoz tanalar orasidagi toʻsiq (septum) toʻliq emas, shu sababli ikkala tana yagona funksional tizim sifatida ishlaydi.
  • Spongioz tana va glans ereksiyada kamroq qotadi (tunika yupqa), shuning uchun uretra ochiq qoladi.
  • Trabekulalar tarkibi (silliq mushak/kollagen nisbati) ereksiya sifatini belgilaydi; fibroz va silliq mushak atrofiyasi (diabet, qarilik, priapizmdan keyin) boʻshashishni va veno-okklyuziv funksiyani buzadi.
03

Qon taʼminoti: arteriyalar, sinusoidlar va venalar

  • Arterial taʼminot: ichki pudend arteriya (a. pudenda interna) → umumiy penis arteriyasi → dorsal arteriya (glans va qoplamalar), kavernoz (chuqur) arteriya va bulbouretral arteriya.
  • Kavernoz arteriya kavernoz tana markazidan oʻtadi va sinusoidlarga ochiladigan spiral (helicin, aa. helicinae) arteriyalarga shoxlanadi: sustlikda ular bukilgan va qisqargan, ereksiyada boʻshashib toʻgʻrilanadi, qon oqimi keskin oshadi.
  • Venoz oqim: sinusoidlar → tunika osti venulyar chigali (subtunical venular plexus) → emissar venalar (tunika albuginea orqali) → sirkumfleks venalar → chuqur dorsal vena → periprostatik chigal va ichki pudend venalar.
  • Kavernoz arteriyalar diametri kichik (taxminan 1–2 mm), shuning uchun endotelial disfunksiya va aterosklerozga erta javob beradi.
  • Sustlikda kavernoz arteriyalardagi qon oqimi minimal (toʻqima metabolizmini qondiradi), venoz oqim erkin.
  • Qoʻshimcha (aksessor) pudend arteriyalar uchraydi; radikal prostatektomiyada ularni saqlash ayrim hollarda ahamiyatli boʻlishi mumkin.
04

Ereksiyaning nerv boshqaruvi

  • Parasimpatik (pro-ereksiya): S2–S4 → chanoq splanxnik nervlari (nn. splanchnici pelvici) → pastki gipogastrik (chanoq) chigali → kavernoz nervlar (nn. cavernosi) → kavernoz toʻqima va arteriyalar.
  • Simpatik (asosan ereksiyaga qarshi): T11–L2 → yuqori gipogastrik chigal va gipogastrik nervlar, simpatik zanjir → chanoq chigali → penis. Sustlik tonusini va detumessensiyani taʼminlaydi; psixogen ereksiyada ham ishtirok etadi (T11–L2 yoʻli).
  • Somatik: pudend nerv (S2–S4). Sezuvchi tolalar — penisning dorsal nervi (glans va tana sezgisi); motor tolalar — Onuf yadrosi (S2–S4) → ischiokavernoz va bulbospongioz mushaklar (qattiq ereksiya fazasi, ejakulyatsiya).
  • Kavernoz nervlar prostata kapsulasining orqa-yon sirti boʻylab (neyrovaskulyar tutam) oʻtadi va radikal prostatektomiya hamda boshqa chanoq jarrohligida shikastlanishi mumkin.
  • Mediatorlar: parasimpatik tizimda asetilxolin (preganglionar) va nonadrenergik-noxolinergik nervlardan NO (nNOS); simpatik tizimda noradrenalin (α1-adrenoretseptorlar).
  • Sezuvchi afferent yoʻl refleksogen ereksiyani (sakral refleks yoyi) ishga tushiradi; psixogen ereksiya yuqori markazlardan boshlanadi.
05

Markaziy boshqaruv va ereksiya turlari

  • Gipotalamus: medial preoptik soha (MPOA) va paraventrikulyar yadro (PVN) — asosiy integratsion markazlar; limbik tizim (amigdala, gipokamp) vizual, hid va hissiy stimullarni uzatadi.
  • Dopamin (D2-turdagi retseptorlar; MPOA, PVN) va oksitotsin ereksiyani ragʻbatlantiradi; serotonin asosan tormozlaydi (taʼsir retseptor turiga bogʻliq), noradrenalin simpatik tonusni oshiradi.
  • Orqa miyadagi ereksiya markazlari: sakral (parasimpatik, S2–S4) va torakolumbal (simpatik, T11–L2); supraspinal yoʻllar ham ragʻbatlantiruvchi, ham tormozlovchi taʼsir koʻrsatadi.
  • Ereksiya turlari: psixogen (erotik fikr va stimullar; markaziy yoʻllar), refleksogen (genital teginish; sakral yoy), nokturnal (REM uyqusi bilan bogʻliq).
  • Orqa miya shikastida: sakral segmentlardan yuqorida refleksogen ereksiya saqlanadi, psixogen yoʻqoladi; sakral segmentlar shikastlanganda psixogen (T11–L2 orqali) saqlanishi mumkin, refleksogen yoʻqoladi.
  • Ruhiy holat (stress, xavotir, depressiya) ereksiyaga markaziy tormozlovchi taʼsir koʻrsatishi mumkin.
06

NO–cGMP yoʻli: boʻshashishning asosiy mexanizmi

  • Jinsiy qoʻzgʻalish → NO ajralishi: nitrergik nervlardan (nNOS) va endoteliydan (eNOS: siljish kuchlanishi, asetilxolin, Akt orqali fosforlanish).
  • NO silliq mushak hujayrasiga diffuziyalanadi va eruvchan guanilat siklazani (sGC) faollashtiradi → GTP dan cGMP hosil boʻladi.
  • cGMP cGMP-bogʻliq protein kinazani (PKG) faollashtiradi: hujayra ichki Ca²⁺ kamayadi (K⁺ kanallari ochilib giperpolyarizatsiya, Ca²⁺ ni chiqarish va omborga yigʻish) va miozin yengil zanjiri fosfatazasi faollashadi.
  • Natija: miozin yengil zanjiri defosforlanadi → silliq mushak boʻshashadi → arteriyalar va sinusoidlar kengayadi → qon oqimi ortadi.
  • PDE5 cGMP ni GMP ga gidrolizlab signalni tugatadi; kavernoz toʻqimada PDE5 ifodasi yuqori.
  • NO sintezi uchun L-arginin, kislorod va kofaktorlar (BH4) kerak; endotelial disfunksiyada (diabet, gipertoniya, dislipidemiya, chekish) NO kamayadi va ereksiya buziladi.
  • Odatda nNOS ereksiyani boshlaydi, eNOS esa uni ushlab turishga yordam beradi.
  • Boshqa boʻshashtiruvchi yoʻllar: PGE1 (cAMP–PKA), vazoaktiv ichak peptidi (VIP).
07

Silliq mushak qisqarishi: noradrenalin, endotelin, RhoA/Rho-kinaza

  • Sustlikda kavernoz silliq mushak tonik qisqargan: simpatik noradrenalin (α1-adrenoretseptorlar), endotelin-1, tromboksan A₂, angiotenzin II, PGF2α.
  • I yoʻl (Ca²⁺-bogʻliq): Gq → fosfolipaza C → IP₃ → hujayra ichi Ca²⁺ ↑ → kalmodulin → miozin yengil zanjiri kinazasi (MLCK) → miozin fosforlanishi → qisqarish.
  • II yoʻl (Ca²⁺-sensitizatsiya): RhoA → Rho-kinaza (ROCK) → miozin fosfatazasini (MYPT1) fosforlab ingibitsiyalaydi → miozin fosforlangan holda qoladi → qisqarish saqlanadi.
  • Rho-kinaza faolligi sustlikda yuqori, ereksiyada NO–cGMP/PKG orqali bostiriladi; ROCK ning ortiqcha faolligi diabet va qarilikdagi ED ning mexanizmlaridan biri hisoblanadi; Rho-kinaza ingibitorlari hozircha tajriba bosqichida.
  • Detumessensiya: qoʻzgʻalish tugaydi → NO ↓, PDE5 cGMP ni parchalaydi, simpatik razryad (noradrenalin) ↑, Rho-kinaza faollashadi → silliq mushak qisqaradi → arterial oqim ↓, sinusoidlardagi qon venalarga chiqadi.
  • Shu asosda ishemik priapizmda α1-agonistlar (fenilefrin, intrakavernoz) qoʻllanadi — shoshilinch holat.
  • Gap-junction (konneksin 43) boʻshashish signalini hujayralar orasida tarqatadi, K⁺ kanallari (BKCa, KATP) boʻshashishga yordam beradi.
08

Gemodinamika va veno-okklyuziv mexanizm

  • Silliq mushaklar boʻshashishi arteriya va arteriolalarni kengaytiradi: kavernoz tanalarga qon oqimi sezilarli (bir necha baravar) oshadi, sinusoidlar qonga toʻlib kengayadi.
  • Kengayayotgan sinusoidlar tunika osti venulyar chigalni tunika albugineaga qisadi; emissar venalar tunika qatlamlari orasida siqiladi va choʻziladi — venoz oqim keskin kamayadi (veno-okklyuziv mexanizm).
  • Intrakavernoz bosim (ICP) ortadi: toʻliq ereksiyada oʻrtacha arterial bosimga yaqinlashadi (taxminan 100 mmHg).
  • Qattiq (rigid) ereksiya fazasida ischiokavernoz mushaklar qisqarib ICP ni sistolik bosimdan yuqori darajaga (bir necha yuz mmHg gacha) koʻtaradi; arterial oqim deyarli toʻxtaydi, penis qattiq boʻladi.
  • Veno-okklyuziv funksiya tunika albuginea elastikligiga, silliq mushakning toʻliq boʻshashishiga va trabekulalar tuzilishiga bogʻliq; buzilishi — venoz oqish (venogen ED).
  • Kavernoz qonning kislorod kuchlanishi sustlikda venoz, ereksiyada arterial darajaga yaqinlashadi.
09

Ereksiya fazalari

FazaGemodinamikaAsosiy mexanizm
0. Sustlik (flaccidity) Arterial oqim minimal; ICP past Simpatik tonus, noradrenalin, endotelin, RhoA/ROCK
1. Latent (toʻlish) faza Kavernoz arteriya oqimi ↑; ICP deyarli oʻzgarmaydi; penis uzayadi Parasimpatik taʼsir/NO: arteriyalar kengayadi
2. Tumessensiya Sinusoidlar toʻlib kengayadi; ICP ↑, venoz oqim ↓ Silliq mushak boʻshashishi (cGMP); veno-okklyuziya boshlanadi
3. Toʻliq ereksiya ICP ≈ oʻrtacha arterial bosim; oqim kamayadi Venoz oqim toʻsilgan; tunika choʻzilgan
4. Qattiq (rigid) ereksiya ICP > sistolik bosim; arterial oqim minimal Ischiokavernoz va bulbospongioz mushaklar qisqarishi (somatik)
5. Detumessensiya Avval ICP qisqa muddat ↑, soʻng tez pasayadi Simpatik razryad, PDE5 → cGMP ↓, Rho-kinaza; venoz yoʻllar ochiladi
10

Nokturnal ereksiyalar

  • Uyqudagi ereksiyalar tez koʻz harakati (REM) uyqusi bilan bogʻliq: odatda tunda bir necha marta (koʻpincha 3–5), har biri taxminan 20–40 daqiqa davom etadi.
  • Sogʻlom erkaklarda hayot davomida (bolalikdan) kuzatiladi; yoshga qarab chastotasi va qattiqligi kamayadi.
  • Mexanizm: REM davrida tormozlovchi noradrenergik (locus coeruleus) va serotonergik taʼsir pasayadi, xolinergik faollik ortadi, sakral parasimpatik markazlar tormozdan chiqadi.
  • Androgenlar nokturnal ereksiyalar uchun muhim: gipogonadizmda ularning chastotasi va qattiqligi kamayadi.
  • Gipoteza: nokturnal ereksiyalar kavernoz toʻqima oksigenatsiyasini taʼminlab fibrozning oldini oladi (isbotlanmagan).
  • Klinik ahamiyati: saqlangan ertalabki va nokturnal ereksiyalar psixogen komponentni koʻrsatadi; yoʻqligi organik sabab (tomir, nerv, gormonal) ehtimolini oshiradi, ammo ularni depressiya, uyqu apnoesi va dorilar ham kamaytiradi.
  • Nokturnal penil tumessensiya monitoringi (masalan, RigiScan) muntazam tashxis uchun tavsiya etilmaydi; maxsus holatlarda qoʻllanishi mumkin.
11

Ereksiyaga taʼsir qiluvchi omillar

OmilMexanizmKlinik misollar
Arteriogen Kavernoz arteriyalar kengayishi va perfuziya ↓ Ateroskleroz, chekish, dislipidemiya, gipertoniya, chanoq nurlanishi
Venogen (veno-okklyuziv) Silliq mushak boʻshashishi yetarli emas, fibroz, tunika zaifligi Qarilik, diabet, Peyroni kasalligi, tugʻma venoz oqish
Endotelial disfunksiya eNOS/NO ↓, oksidlovchi stress Diabet, metabolik sindrom, gipertoniya
Neyrogen Parasimpatik yoki somatik yoʻl shikastlanishi Diabetik neyropatiya, orqa miya shikasti, tarqoq skleroz, radikal prostatektomiya
Gormonal Libido ↓, nokturnal ereksiya ↓, NOS ifodasi ↓ Gipogonadizm, giperprolaktinemiya, tireoid kasalliklari
Psixogen Markaziy tormozlanish, simpatik tonus ↑ Xavotir, depressiya, munosabat muammolari, ishlash tashvishi
Dorilar Markaziy yoki tomirlarga taʼsir, libido ↓ Tiazidlar, β-blokatorlar, SSRI, antiandrogenlar, opioidlar, 5α-reduktaza ingibitorlari
12

ED va yurak-qon tomir kasalliklari: endoteliy aloqasi

  • ED va yurak-qon tomir kasalliklarining umumiy xavf omillari bor (yosh, diabet, gipertoniya, dislipidemiya, chekish, semizlik, harakatsizlik) va umumiy mexanizm — endotelial disfunksiya.
  • Arteriya kaliberi gipotezasi: kavernoz arteriyalar (taxminan 1–2 mm) koronar arteriyalardan (taxminan 3–4 mm) kichik, shuning uchun bir xil aterosklerotik yuk avval ED sifatida namoyon boʻlishi mumkin.
  • Koʻp hollarda ED yurak-qon tomir hodisalaridan bir necha yil oldin paydo boʻladi va ularning mustaqil bashoratchisi hisoblanadi.
  • EAU: ED bilan murojaat qilgan erkakda yurak-qon tomir xavfi baholanadi (anamnez, qon bosimi, glyukoza, lipidlar), ayniqsa yosh bemorlarda va xavf omillari borlarda.
  • Yurak kasalligi bor erkaklarda jinsiy faoliyat yengil–oʻrtacha jismoniy yuklamaga tenglashadi: kardiologik holat barqaror boʻlishi kerak.
  • Hayot tarzini oʻzgartirish (jismoniy faollik, vazn kamaytirish, chekishni tashlash) endoteliy funksiyasini va ereksiyani yaxshilashi mumkin.
13

PDE5 ingibitorlari: fiziologik asos va amaliy nuqtalar

  • Mexanizm: PDE5 ni raqobatli ingibitsiyalab cGMP parchalanishini sekinlashtiradi. NO ajralishi saqlangan boʻlishi va jinsiy qoʻzgʻalish zarur — dori oʻzi ereksiyani chaqirmaydi.
  • Preparatlar (INN): sildenafil, tadalafil, vardenafil, avanafil; EAU tavsiyasiga koʻra ED da birinchi qator dori vositalari.
  • Tadalafil taʼsiri uzoq (yarim chiqarilish davri taxminan 17–18 soat); boshqalarida qisqaroq (bir necha soat).
  • Yogʻli ovqat sildenafil va vardenafil soʻrilishini sekinlashtirishi mumkin; tadalafil va avanafil ovqatga kamroq bogʻliq.
  • Nojoʻya taʼsirlar: bosh ogʻrigʻi, yuz qizarishi, dispepsiya, burun bitishi (tomir kengayishi); koʻrish buzilishlari (PDE6; sildenafil/vardenafil); bel ogʻrigʻi va mialgiya (tadalafil). Juda kam: NAION, eshitishning keskin pasayishi.
  • Qarshi koʻrsatma: organik nitratlar va NO donorlari (keskin gipotoniya), sGC stimulyatorlari (riotsiguat). Ehtiyot: α-blokatorlar, ogʻir yurak yetishmovchiligi, yaqindagi miokard infarkti yoki insult.
  • Samarasizlik sabablari: notoʻgʻri qoʻllash (qoʻzgʻalishsiz, yogʻli ovqatdan keyin), yetarlicha sinab koʻrilmagan, gipogonadizm, ogʻir neyrogen yoki venogen ED.
  • Kavernoz nervlar shikastlanganda (radikal prostatektomiyadan keyin) NO manbai kamayadi, shuning uchun samara cheklangan boʻlishi mumkin.
14

Farmakologik nishonlar va dorilar

Dori / sinf (INN)Nishon va mexanizmMuhim cheklovlar
PDE5 ingibitorlari (sildenafil, tadalafil, vardenafil, avanafil) PDE5 ↓ → cGMP saqlanadi, boʻshashish kuchayadi Nitratlar bilan mumkin emas; jinsiy qoʻzgʻalish zarur
Alprostadil (PGE1) EP retseptorlari → cAMP ↑ → silliq mushak boʻshashadi Intrakavernoz yoki intrauretral; ogʻriq, priapizm, fibroz xavfi
Papaverin Nospetsifik PDE ingibitori Intrakavernoz; priapizm va fibroz xavfi yuqori
Fentolamin α-adrenoretseptor blokatori Intrakavernoz kombinatsiyada; gipotoniya, taxikardiya
Nitratlar (qarshi koʻrsatma) NO donori → sGC ↑ → cGMP ↑ PDE5 ingibitori bilan keskin gipotoniya xavfi
15

Klinik korrelyatsiyalar

  • Diabet: endotelial disfunksiya + avtonom va somatik neyropatiya + silliq mushak oʻzgarishlari (ROCK ↑, NO ↓); ED koʻpincha ogʻirroq, PDE5 ingibitorlariga javob pastroq.
  • Radikal prostatektomiya: kavernoz nervlar neyropraksiyasi yoki shikasti → ED; kavernoz toʻqima gipoksiyasi silliq mushak fibroziga olib keladi (penil reabilitatsiya gipotezasi, isboti cheklangan).
  • Orqa miya shikasti: ereksiya turi shikast darajasiga bogʻliq (refleksogen yoki psixogen); koʻpchilikda PDE5 ingibitorlari samarali.
  • Gipogonadizm: libido va nokturnal ereksiyalar ↓; testosteron terapiyasi libido va ereksiyani yaxshilashi hamda PDE5 ingibitorlariga javobni oshirishi mumkin.
  • Priapizm (ereksiya 4 soatdan uzoq): ishemik (kam oqimli, ogʻriqli, kavernoz gipoksiya va asidoz; SHOSHILINCH — kechiksa fibroz va doimiy ED) va noishemik (yuqori oqimli, travmadan keyingi arteriya-sinusoid oqmasi, ogʻriqsiz, shoshilinch emas).
  • Dorilar: tiazidlar, β-blokatorlar, SSRI, antiandrogenlar, opioidlar ED chaqirishi mumkin — qabul qilinayotgan dorilar roʻyxati qayta koʻrib chiqiladi.
  • Peyroni kasalligi: tunika albugineaning fibroz plakasi egilishga va tunika elastikligi yoʻqolishi tufayli veno-okklyuziv funksiya buzilishiga olib kelishi mumkin.
16

Algoritm: ED ning patofiziologik baholanishi

  1. Anamnez: boshlanishi (asta-sekin yoki ani), doimiy yoki vaziyatli, ertalabki/nokturnal ereksiyalar saqlanganmi, libido, ejakulyatsiya, stress, dorilar, chekish, spirtli ichimliklar.
  2. Savolnoma: IIEF-5 (ogʻirlik darajasi); umumiy tibbiy va psixoseksual anamnez, sherik omillari.
  3. Obyektiv: arterial bosim, tana massa indeksi, genital tekshiruv (plakalar, fimoz), moyaklar, prostata, periferik nervlar va bulbokavernoz refleks, tomirlar pulsi.
  4. Laborator: glyukoza/HbA1c, lipidlar, ertalabki umumiy testosteron; past boʻlsa — takroriy testosteron, LH, prolaktin.
  5. Yurak-qon tomir xavfini baholash; jinsiy faoliyat uchun kardiologik barqarorlik (xavf omillari boʻlsa EKG, kardiolog).
  6. Ixtisoslashgan testlar faqat tanlangan holatlarda: penil dupleks-Doppler (intrakavernoz stimulyatsiya bilan), neyrofiziologik testlar — jarrohlikka tayyorlov, yosh bemor, tugʻma yoki travmadan keyingi ED.
  7. Davolash: xavf omillarini tuzatish va hayot tarzi → PDE5 ingibitorlari (birinchi qator) → vakuum-qurilma, intrakavernoz yoki intrauretral alprostadil → penil protezlash; kerak boʻlsa psixoseksual yordam.
17

Asosiy klinik xulosalar

  • Ereksiya — neyrovaskulyar jarayon: kavernoz silliq mushak boʻshashadi, arterial oqim ↑, venoz oqim ↓ (veno-okklyuziya).
  • Parasimpatik (S2–S4) — pro-ereksiya; simpatik (T11–L2) — asosan ereksiyaga qarshi; somatik pudend nerv (S2–S4) — sezgi va qattiq faza mushaklari.
  • Asosiy mediator — NO: sGC → cGMP → PKG → Ca²⁺ ↓ → boʻshashish; PDE5 cGMP ni parchalaydi. PDE5 ingibitorlari jinsiy qoʻzgʻalishda ishlaydi va nitratlar bilan mumkin emas.
  • Sustlik va detumessensiya: noradrenalin (α1), endotelin-1 va RhoA/Rho-kinaza yoʻli; ishemik priapizmda α1-agonistlar qoʻllanadi.
  • Fazalar: sustlik, latent, tumessensiya, toʻliq ereksiya, qattiq ereksiya (ischiokavernoz mushaklar), detumessensiya.
  • Nokturnal ereksiyalar REM bilan bogʻliq; saqlanishi psixogen komponentni koʻrsatadi, lekin yagona tashxis mezoni emas.
  • ED endotelial disfunksiya va yurak-qon tomir xavfining erta belgisi boʻlishi mumkin — har bir bemorda xavfni baholang. Ishemik priapizm — shoshilinch holat.
18

Bilimni tekshirish

1Ereksiyaning asosiy parasimpatik markazi qaysi segmentlarda joylashgan?
  1. T11–L2
  2. S2–S4
  3. L3–L5
  4. T6–T10

Javob: B. Parasimpatik preganglionar neyronlar S2–S4 da joylashgan va chanoq splanxnik nervlari orqali kavernoz nervlarga oʻtadi; T11–L2 simpatik markaz.

2cGMP ni gidrolizlab ereksiya signalini tugatuvchi ferment qaysi?
  1. Eruvchan guanilat siklaza
  2. NO-sintaza
  3. Aromataza
  4. PDE5

Javob: D. PDE5 cGMP ni parchalaydi; PDE5 ingibitorlari shu jarayonni sekinlashtiradi. Guanilat siklaza esa cGMP ni hosil qiladi.

3Veno-okklyuziv mexanizmning mohiyati nimada?
  1. Kengaygan sinusoidlar tunika osti venulyar chigalni tunika albugineaga qisadi, venoz oqim kamayadi
  2. Kavernoz arteriyalar spazmi
  3. Ischiokavernoz mushaklarning boʻshashishi
  4. Dorsal arteriya trombozi

Javob: A. Silliq mushak boʻshashishi sinusoidlarni kengaytiradi, ular venulyar chigalni siqadi va emissar venalar orqali oqish keskin kamayadi.

4Quyidagilardan qaysi biri PDE5 ingibitorlari uchun mutlaq qarshi koʻrsatma?
  1. Arterial gipertenziya
  2. Qandli diabet
  3. Organik nitratlar qabul qilish
  4. Giperlipidemiya

Javob: C. NO donorlari (nitratlar) cGMP ni oshiradi; PDE5 ingibitori bilan birga keskin gipotoniya xavfi bor.

5Detumessensiya mexanizmida qaysi jarayonlar ishtirok etadi?
  1. NO va PKG faolligining ortishi
  2. Simpatik noradrenalin, RhoA/Rho-kinaza faolligi va cGMP ning PDE5 orqali parchalanishi
  3. Faqat arterial bosimning pasayishi

Javob: B. Qoʻzgʻalish tugagach NO kamayadi, cGMP parchalanadi, noradrenalin va Rho-kinaza silliq mushakni qisqartiradi; arterial oqim kamayib venoz yoʻllar ochiladi.

·

Adabiyotlar

  • EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
  • AUA Guideline: Erectile Dysfunction, 2018
  • Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
  • Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
  • Ross & Pawlina Histology: A Text and Atlas, 8th ed., 2020
  • Rosen R.C. et al. IIEF-5, Int J Impot Res, 1999
  • AUA Testosterone Deficiency, 2018

Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.

PPTX yuklab olish (496 KB)

Shu boʻlimdagi boshqa taqdimotlar

Qabulga yozilish