Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Moyak va yorgʻoq

Oʻsmirlarda varikotsele: ota-onalar nimani bilishi kerak

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Varikotsele oʻsmirlarda qanchalik koʻp uchraydi?

    Varikotsele 10 yoshgacha kam uchraydi, balogʻat boshlanishi bilan esa koʻpayadi. Oʻsmirlar orasida u kattalardagiga yaqin — taxminan 15 foiz yigitlarda topiladi.

  2. 2 / 3

    Oʻsmirda varikotseleni qanday belgilar koʻrsatadi?

    Koʻp oʻsmirlarda varikotsele hech qanday bezovtalik bermaydi va tasodifan topiladi.

  3. 3 / 3

    Nega moyak oʻsishi shunchalik muhim?

    Balogʻat davrida moyaklar tez oʻsadi. Varikotsele tomonidagi moyakda qon aylanishi va harorat buzilsa, u ikkinchisidan orqada qolishi mumkin.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Balogʻat yoshida paydo boʻladigan varikotsele koʻpincha faqat kuzatuvni talab qiladi. Qaysi belgilar operatsiyani talab qilishi va nazorat qanday oʻtishi haqida.

Varikotsele — moyakdan qonni olib ketuvchi venalarning kengayishi. Varikotsele oʻsmirlarda koʻpincha balogʻat yoshida, taxminan 10–15 yosh atrofida paydo boʻladi va asosan chap tomonda uchraydi. Aksariyat hollarda u zarar yetkazmaydi. Operatsiya esa faqat maʼlum hollarda — asosan moyak oʻsishdan orqada qolganda yoki doimiy ogʻriq boʻlganda kerak boʻladi.

Ota-onalar koʻpincha bu tashxisni maktabdagi profilaktik koʻrikdan yoki harbiy roʻyxatga olish koʻrigidan keyin eshitadi va darhol operatsiya haqida oʻylaydi. Quyida bolalarda varikotsele qanday aniqlanishi, nega moyak oʻsishi muhimligi, qachon kuzatish yetarli va qachon davolash kerakligini tushuntiramiz. Kattalardagi varikotsele haqida umumiy maʼlumot — varikotsele maqolasida.

Varikotsele oʻsmirlarda qanchalik koʻp uchraydi?

Varikotsele 10 yoshgacha kam uchraydi, balogʻat boshlanishi bilan esa koʻpayadi. Oʻsmirlar orasida u kattalardagiga yaqin — taxminan 15 foiz yigitlarda topiladi. Balogʻat davrida moyaklarga qon oqimi keskin oshadi, venalardagi qopqoqchalar (klapanlar) esa bunga har doim ham bardosh bermaydi.

Chap tomonda koʻproq boʻlishining sababi anatomiyada: chap moyak venasi uzunroq va boshqacha burchak ostida quyiladi. Bu holat yigitning turmush tarzi yoki xatti-harakati bilan bogʻliq emas. Shuning uchun na bola, na ota-ona oʻzini ayblashi kerak.

Oʻsmirda varikotseleni qanday belgilar koʻrsatadi?

Koʻp oʻsmirlarda varikotsele hech qanday bezovtalik bermaydi va tasodifan topiladi. Belgilar boʻlsa, ular odatda quyidagicha:

  • uzoq tik turgandan, yugurish yoki jismoniy tarbiya darsidan keyin yorgʻoqda ogʻirlik yoki simillash;
  • yorgʻoq ustida yumshoq, «chuvalchangsimon» tomirlar — ayniqsa tik turganda;
  • bir moyak ikkinchisidan kichikroq koʻrinishi;
  • yotganda noqulaylikning kamayishi.

Oʻsmirlar bunday shikoyatlarni koʻpincha uyalib aytmaydi. Shuning uchun ota-onaning xotirjam va hurmat bilan soʻrashi muhim.

Muhim: Faqat oʻng tomonda paydo boʻlgan yoki yotganda ham kichraymaydigan varikotsele, ayniqsa kichik yoshdagi bolada, boshqa sababni koʻrsatishi mumkin. Bunday holatda shifokor qorin boʻshligʻi va buyraklarni ham UZI (ultratovush tekshiruvi) bilan tekshiradi.

Nega moyak oʻsishi shunchalik muhim?

Balogʻat davrida moyaklar tez oʻsadi. Varikotsele tomonidagi moyakda qon aylanishi va harorat buzilsa, u ikkinchisidan orqada qolishi mumkin. Moyak hajmining asosiy qismini spermatozoid ishlab chiqaradigan toʻqima tashkil qiladi. Shu sababli oʻsishdan orqada qolish kelajakdagi urugʻ sifati uchun ogohlantiruvchi belgi hisoblanadi.

Shifokor ikki moyak hajmini solishtiradi. Oʻsmirlarda farq taxminan 20 foizdan yoki 2 ml dan katta boʻlsa, bu muhim hisoblanadi. Lekin bitta oʻlchov yetarli emas: balogʻatda moyaklar notekis oʻsishi mumkin, shuning uchun farq bir necha oy oraligʻida qayta tasdiqlanadi. Moyak oʻlchamlari haqida: moyaklar kattaligi.

Hajm orxidometr — turli kattalikdagi tuxumsimon namunalar toʻplami — yoki UZI bilan aniqlanadi, UZI esa aniqroq. Natijalarni toʻgʻri solishtirish uchun har safar imkon qadar bir xil usuldan foydalangan maʼqul. Aks holda usullar orasidagi farq «oʻsish» yoki «kichrayish» boʻlib koʻrinishi mumkin.

Qachon operatsiya kerak, qachon kuzatish yetarli?

Xalqaro bolalar urologiyasi tavsiyalariga koʻra, oʻsmirlarda operatsiya asosan quyidagi hollarda koʻrib chiqiladi:

  • varikotsele tomonidagi moyak kichik va farq takroriy oʻlchovda tasdiqlangan;
  • doimiy ogʻriq yoki ogʻirlik kundalik hayotga xalaqit bermoqda;
  • varikotsele ikki tomonda ham qoʻl bilan seziladi;
  • katta yoshdagi oʻsmirda spermogramma natijalari yomon;
  • moyakda farzand koʻrishga taʼsir qiluvchi boshqa muammo ham bor.
Vaziyat Odatiy yondashuv
Belgi yoʻq, moyaklar teng oʻsmoqda Kuzatuv, yiliga 1–2 marta koʻrik
Yengil ogʻirlik, moyaklar teng Kuzatuv va qoʻllab turuvchi ichki kiyim
Moyak oʻsishdan orqada qolmoqda (tasdiqlangan) Operatsiya muhokama qilinadi
Doimiy ogʻriq, oddiy choralar yordam bermaydi Operatsiya muhokama qilinadi
Faqat UZIda koʻrinadigan varikotsele Odatda davolanmaydi

Oʻsmirlarda ham kattalardagi kabi usullar qoʻllanadi: mikrojarrohlik, laparoskopik operatsiya yoki embolizatsiya. Bu yoshda limfa tomirlarini saqlab qoladigan usullarga alohida eʼtibor beriladi, chunki ular operatsiyadan keyin moyak atrofida suyuqlik yigʻilishi (gidrotsele) xavfini kamaytiradi. Usullar va tiklanish haqida: varikotsele operatsiyasi.

Operatsiyadan keyin koʻp oʻsmirlarda orqada qolgan moyak oʻsib, ikkinchisiga yetib oladi. Maktabga odatda bir necha kundan keyin qaytiladi, sport esa bir necha hafta cheklanadi. Kuzatuv shu bilan tugamaydi: keyingi koʻriklarda shifokor moyak oʻsishini, varikotsele qaytmaganini va moyak atrofida suyuqlik yigʻilmaganini tekshiradi.

Afsona: «Oʻsmirlikda operatsiya qilinmasa, yigit keyin bepusht boʻlib qoladi.» Haqiqat: Varikotselesi bor yigitlarning koʻpchiligi kelajakda farzand koʻradi. Operatsiya hammaga emas, faqat moyak oʻsishi buzilgan yoki kuchli belgilar bor oʻsmirlarga foyda beradi.

Kuzatuv qanday oʻtadi?

Operatsiya kerak boʻlmasa, bu varikotseleni «unutish» degani emas. Odatiy kuzatuv rejasi:

  1. Muntazam koʻrik — odatda har 6–12 oyda urolog yoki bolalar urologi koʻrigi.
  2. Moyaklar hajmini oʻlchash — orxidometr yoki UZI bilan. Natijalarni saqlab qoʻying: keyingi safar solishtirish uchun kerak boʻladi.
  3. Spermogramma — faqat balogʻati tugagan katta yoshdagi oʻsmirlarda, yigitning oʻzi rozi boʻlsa va shifokor zarur deb hisoblasa.
  4. Oʻz-oʻzini tekshirish — yigitga moyaklarini oyiga bir marta tekshirishni oʻrgating: moyakni oʻzingiz tekshiring.

Ota-onalar oʻsmir bilan qanday gaplashsin?

  • tashxisni sodda va qoʻrqitmasdan tushuntiring: «Bu tomirlarning kengayishi, koʻp yigitlarda boʻladi»;
  • koʻrikda uning shaxsiy chegaralarini hurmat qiling — katta yoshdagi oʻsmir shifokor bilan yolgʻiz gaplashishni afzal koʻrishi mumkin;
  • uni kelajakdagi bepushtlik bilan qoʻrqitmang — bu keraksiz xavotir tugʻdiradi;
  • yangi ogʻriq yoki oʻzgarishni sezsa, uyalmasdan aytishi mumkinligini tushuntiring.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • oʻsmir yorgʻoqda ogʻirlik yoki simillashdan shikoyat qilsa;
  • yorgʻoqda tomirlar sezilsa yoki bir moyak kichikroq koʻrinsa;
  • varikotsele faqat oʻng tomonda boʻlsa yoki 10 yoshgacha topilsa;
  • kuzatuvda moyaklar orasidagi farq kattalashsa;
  • shoshilinch: moyakda toʻsatdan kuchli ogʻriq, qusish yoki yorgʻoqning tez shishishi boshlansa — bu varikotsele emas, moyak buralishi boʻlishi mumkin; darhol shifoxonaga boring.

Bolalardagi moyak ogʻrigʻi va uning xavfli belgilari haqida: bolada moyak ogʻrigʻi. Savollaringiz boʻlsa, androlog Davron Dautov bilan maxfiy maslahatlashishingiz mumkin — qabulga yoziling.

Asosiy fikrlar

  • Varikotsele oʻsmirlarda koʻp uchraydi: odatda balogʻat yoshida, koʻpincha chap tomonda paydo boʻladi.
  • Koʻpchilik oʻsmirlarga faqat muntazam kuzatuv kerak.
  • Operatsiya asosan moyak oʻsishdan orqada qolganda, doimiy ogʻriqda yoki ikki tomonlama varikotseleda koʻrib chiqiladi.
  • Moyaklar hajmi bir necha oy oraligʻida solishtirib boriladi.
  • Toʻsatdan kuchli moyak ogʻrigʻi — varikotsele emas, shoshilinch holat.

Koʻp beriladigan savollar

Oʻsmirda varikotsele boʻlsa, kelajakda farzand koʻra oladimi?

Koʻpchilik yigitlar varikotsele bilan ham kelajakda farzand koʻradi. Xavf asosan moyak oʻsishdan orqada qolgan yoki varikotsele ikki tomonda katta boʻlgan hollarda oshadi. Shuning uchun oʻsmirlikda muntazam kuzatuv muhim.

Varikotselesi bor oʻsmir sport bilan shugʻullansa boʻladimi?

Koʻpchilik hollarda ha. Mashgʻulotdan keyin yorgʻoqda ogʻirlik sezilsa, qoʻllab turuvchi sport ichki kiyimi yordam beradi. Ogʻir atletika kabi kuchli zoʻriqish talab qiladigan sport turlari boʻyicha shifokor bilan maslahatlashing.

Operatsiyadan keyin moyak oʻsishi tiklanadimi?

Koʻp oʻsmirlarda operatsiyadan keyin orqada qolgan moyak oʻsib, ikkinchisiga yetib oladi. Lekin bu har doim ham toʻliq boʻlmaydi. Shuning uchun operatsiyadan keyin ham moyaklar hajmi bir necha oy oraligʻida oʻlchab boriladi.

Bolalarda varikotsele necha yoshda paydo boʻladi?

Odatda balogʻat davrida — taxminan 10–15 yoshda paydo boʻladi, 10 yoshgacha esa kam uchraydi. Juda kichik yoshda yoki faqat oʻng tomonda topilgan varikotsele boshqa sababni istisno qilish uchun qoʻshimcha tekshiruvni talab qiladi.

Oʻsmirda varikotsele oʻz-oʻzidan yoʻqoladimi?

Yoʻq, kengaygan venalar odatda oʻzi toraymaydi. Lekin koʻp oʻsmirlarda u hech qanday zarar yetkazmaydi va faqat kuzatuv yetarli boʻladi. Davolash kerakmi yoki yoʻqligini moyak oʻsishi va belgilar hal qiladi.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
  2. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish