Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Moyak va yorgʻoq

Moyak buralishi: har bir soat muhim

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Moyak buralishi qanday sodir boʻladi?

    Moyak yorgʻoq ichida urugʻ tizimchasiga osilib turadi. Bu tizimcha ichida moyakka qon olib keluvchi arteriya, qonni qaytaruvchi venalar va urugʻ yoʻli joylashgan.

  2. 2 / 3

    Moyak buralishi belgilari

    Asosiy belgi — bir tomondagi moyakda toʻsatdan boshlangan kuchli ogʻriq. U koʻpincha tunda uyquni buzadi yoki sport, jismoniy mehnatdan keyin boshlanadi.

  3. 3 / 3

    Shifoxonada nima qilinadi?

    Shifokor tezkor koʻrik oʻtkazadi: moyakning holati, shishi va ogʻriqli joyini tekshiradi. Vaqt imkon bersa, dopplerografiya (qon oqimini koʻrsatuvchi UZI) qilinadi.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Moyak buralishi — urologiyadagi eng shoshilinch holatlardan biri. Uni qanday tanish, birinchi soatlarda nima qilish va nima qilmaslik kerakligi haqida.

Moyak buralishi — bu moyak oʻz oʻqi atrofida aylanib, uni oziqlantiruvchi qon tomirlarini burab qoʻyadigan holat. Qon kelmay qolgan moyak bir necha soat ichida nobud boʻlishi mumkin. Shuning uchun moyak buralishi urologiyadagi eng shoshilinch holatlardan biri: operatsiya taxminan 6 soat ichida qilinsa, moyakni saqlab qolish imkoniyati eng yuqori.

Xalq orasida buni «moyak aylanib qolishi» ham deyishadi. Bu holat koʻproq oʻsmirlarda uchraydi va koʻpincha uyat yoki «oʻtib ketar» degan umid tufayli kech aniqlanadi. Quyida uni qanday tanish va birinchi soatlarda nima qilish kerakligini tushuntiramiz.

Shoshilinch: Bir tomondagi moyak birdan qattiq ogʻriy boshlasa, vaqtni boy bermang: tez yordam (103) chaqiring yoki eng yaqin shifoxonaga boring. Ertalabgacha, shifokor qabuligacha yoki ogʻriq qoldiruvchi taʼsir qilguncha kutmang.

Moyak buralishi qanday sodir boʻladi?

Moyak yorgʻoq ichida urugʻ tizimchasiga osilib turadi. Bu tizimcha ichida moyakka qon olib keluvchi arteriya, qonni qaytaruvchi venalar va urugʻ yoʻli joylashgan. Odatda moyak yorgʻoq devoriga yopishib turadi va erkin aylana olmaydi.

Baʼzi erkaklarda tugʻmadan bu mahkamlanish boʻsh boʻladi: moyak yorgʻoq ichida qoʻngʻiroq tilidek erkin tebranadi. Bunday moyak keskin harakat, sport yoki hatto uyqu paytida aylanib qolishi mumkin. Tizimcha buralganda avval venalar siqiladi va moyak shishadi. Keyin arteriya ham yopiladi va moyak qonsiz qoladi.

Bu tugʻma xususiyat odatda ikkala tomonda ham boʻladi. Shuning uchun operatsiyada sogʻlom moyak ham mahkamlab qoʻyiladi.

Kimlarda koʻproq uchraydi?

  • Oʻsmirlar — eng koʻp taxminan 12–18 yoshda, balogʻat davrida moyaklar tez oʻsganda.
  • Yangi tugʻilgan chaqaloqlar — baʼzan buralish hatto tugʻilishdan oldin sodir boʻladi.
  • Kattalar — kamroq, lekin istalgan yoshda boʻlishi mumkin.
  • Ilgari toʻsatdan boshlanib, oʻzi oʻtib ketgan moyak ogʻrigʻi xurujlari boʻlgan erkaklar.
  • Moyagi yorgʻoqqa toʻliq tushmagan bolalar.

Moyak buralishi belgilari

Asosiy belgi — bir tomondagi moyakda toʻsatdan boshlangan kuchli ogʻriq. U koʻpincha tunda uyquni buzadi yoki sport, jismoniy mehnatdan keyin boshlanadi. Unga quyidagilar qoʻshilishi mumkin:

  • koʻngil aynishi va qusish;
  • ogʻriqning chovga va qorin pastiga tarqalishi;
  • moyakning odatdagidan yuqoriga tortilishi, baʼzan koʻndalang turgandek koʻrinishi;
  • yorgʻoqning shishi va qizarishi;
  • moyakka tegib boʻlmaydigan darajadagi ogʻriq.

Odatda isitma boʻlmaydi, siyish buzilmaydi. Bu belgilar buralishni yalligʻlanishdan farqlashga biroz yordam beradi, lekin ishonchli emas. Ularni bir-biridan faqat shifokor ajrata oladi. Yalligʻlanish haqida: orxit va epididimit.

Muhim: Bolalar va oʻsmirlar koʻpincha uyalib, moyak emas, «qornim ogʻriyapti» deydi. Oʻgʻil bolada toʻsatdan qorin pastida ogʻriq va qusish boʻlsa, yorgʻoqni ham tekshirib koʻring. Ota-onalar uchun batafsil: bolada moyak ogʻrisa.

Birinchi soatlarda nima qilish kerak?

  1. Darhol jarrohlik yoki urologiya boʻlimi bor shifoxonaga boring. Oʻzingiz bora olmasangiz, tez yordam chaqiring.
  2. Yoʻlda hech narsa yemang va ichmang — narkoz ostida operatsiya kerak boʻlishi mumkin.
  3. Shifokorga ogʻriq qachon boshlanganini aniq ayting. Bu vaqt qaror qabul qilish uchun juda muhim.

Nima qilmaslik kerak

  • Ogʻriq qoldiruvchi ichib, ertalabgacha kutish.
  • Isitish, uqalash yoki moyakni oʻzingiz «joyiga qaytarishga» urinish.
  • Ogʻriq biroz kamaydi, deb uyga qaytish. Ogʻriqning kamayishi har doim ham moyak qutuldi degani emas.

Shifoxonada nima qilinadi?

Shifokor tezkor koʻrik oʻtkazadi: moyakning holati, shishi va ogʻriqli joyini tekshiradi. Vaqt imkon bersa, dopplerografiya (qon oqimini koʻrsatuvchi UZI) qilinadi. Lekin belgilar aniq boʻlsa, jarroh tekshiruvni kutmasdan operatsiyaga oladi. Shubhali holatda operatsiya qilib, buralish yoʻqligini koʻrish moyakni yoʻqotishdan koʻra yaxshiroq.

Operatsiya yorgʻoqdagi kichik kesma orqali, narkoz ostida oʻtkaziladi:

  • Jarroh buralgan tizimchani toʻgʻrilaydi va moyakka qon qaytganini kuzatadi.
  • Moyak tiklansa, u yorgʻoq devoriga choklar bilan mahkamlanadi.
  • Ikkinchi, sogʻlom moyak ham xuddi shunday mahkamlanadi — kelajakda u buralmasligi uchun.
  • Agar moyak nobud boʻlgan boʻlsa, uni olib tashlashga toʻgʻri keladi. Oʻlik toʻqima qoldirilsa, yalligʻlanish va boshqa asoratlarga sabab boʻlishi mumkin.

Baʼzan shifokor operatsiyadan oldin moyakni qoʻl bilan ehtiyotkorlik bilan qaytarishga urinadi. Bu ogʻriqni kamaytirishi mumkin, lekin keyinchalik mahkamlash operatsiyasi baribir kerak boʻladi. Bunday urinishni faqat shifokor qiladi.

Vaqt nega bunchalik muhim?

Operatsiyagacha oʻtgan vaqt Moyakni saqlab qolish imkoniyati
Taxminan 6 soatgacha Eng yuqori
6–12 soat Sezilarli kamayadi
Bir kundan ortiq Juda past

Qonsiz qolgan moyakda birinchi boʻlib spermatozoid ishlab chiqaruvchi hujayralar zararlanadi. Shuning uchun saqlab qolingan moyak ham keyinchalik biroz kichrayishi mumkin. Operatsiyadan keyin shifokor moyak holatini bir necha oy kuzatib boradi.

Buralishga oʻxshash holatlar

  • Moyak qoʻshimchasining buralishi. Moyak ustida gidatida deb ataluvchi kichkina qoʻshimcha oʻsimta boʻladi. U ham buralishi mumkin, koʻproq maktab yoshidagi bolalarda. Ogʻriq sekinroq boshlanadi va moyakning yuqori qismida seziladi. Odatda operatsiyasiz oʻtadi, lekin uni haqiqiy buralishdan faqat shifokor ajratadi.
  • Vaqti-vaqti bilan buralish. Toʻsatdan keskin ogʻriq bir necha daqiqa yoki soatda oʻzi oʻtib ketadi va yana takrorlanadi. Bu moyak qisman buralib, qaytib turganini koʻrsatishi mumkin. Bunday xurujlarda urologga rejali koʻrining — oldindan mahkamlash toʻliq buralishning oldini oladi.
  • Epididimit. Ogʻriq asta-sekin kuchayadi, koʻpincha isitma va siyganda achishish bilan.

Moyak ogʻrigʻining boshqa sabablari haqida umumiy maʼlumot: moyakda ogʻriq.

Operatsiyadan keyin hayot

Mahkamlash operatsiyasidan keyin koʻpchilik tez orada uyga qaytadi. Bir necha hafta ogʻir jismoniy yuk va sportdan saqlanish tavsiya etiladi — aniq muddatni jarroh aytadi.

Bitta moyak olib tashlangan boʻlsa ham, ikkinchi sogʻlom moyak odatda testosteron va spermatozoid ishlab chiqarishni taʼminlaydi. Erkaklik quvvati va farzand koʻrish imkoniyati koʻpchilik holatlarda saqlanadi. Tashqi koʻrinish muhim boʻlsa, keyinchalik moyak protezi oʻrnatish mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

  • shoshilinch: moyakda toʻsatdan kuchli ogʻriq — yoshdan qatʼi nazar;
  • shoshilinch: moyak ogʻrigʻi bilan birga koʻngil aynishi yoki qusish;
  • shoshilinch: oʻgʻil bolada toʻsatdan qorin pastida ogʻriq, ayniqsa yorgʻoq shishgan yoki qizargan boʻlsa;
  • shoshilinch: moyak yuqoriga tortilib, holati oʻzgargandek koʻrinsa;
  • ilgari oʻzi oʻtib ketgan keskin ogʻriq xurujlari boʻlgan boʻlsa — rejali koʻrik;
  • buralish operatsiyasidan keyingi kuzatuv va farzand rejalashtirishda spermogramma uchun.

Rejali savollar boʻyicha qabulga yozilishingiz mumkin. Shoshilinch holatda esa qabulni kutmasdan shifoxonaga boring.

Xulosa

Moyak buralishi — vaqt bilan poyga. Toʻsatdan boshlangan kuchli moyak ogʻrigʻi boʻlsa, sababi aniq boʻlmasa ham, darhol shifoxonaga boring. Tez harakat qilinsa, moyakni koʻpincha saqlab qolish mumkin, kechikish esa uni yoʻqotishga olib keladi.

Koʻp beriladigan savollar

Moyak buralishi oʻz-oʻzidan tuzalib ketishi mumkinmi?

Baʼzan moyak oʻzi qaytib aylanadi va ogʻriq birdan yoʻqoladi. Lekin bu tuzalish emas: moyakning erkin osilib turishiga sabab boʻlgan tuzilish saqlanib qoladi va buralish qaytalanishi mumkin. Bunday holatdan keyin urolog koʻrigi va koʻpincha moyakni mahkamlash operatsiyasi tavsiya qilinadi.

Qaysi yoshda moyak buralishi koʻproq uchraydi?

Eng koʻp balogʻat yoshidagi oʻsmirlarda va yangi tugʻilgan chaqaloqlarda uchraydi. Ammo u kattalarda ham boʻlishi mumkin. Shuning uchun yoshdan qatʼi nazar, toʻsatdan boshlangan kuchli moyak ogʻrigʻi shoshilinch holat hisoblanadi.

Bitta moyak qolsa, farzand koʻrish mumkinmi?

Koʻpchilik holatlarda ha. Bitta sogʻlom moyak odatda yetarli testosteron va spermatozoid ishlab chiqaradi. Baʼzi erkaklarda sperma sifati pasayishi mumkin, shuning uchun farzand rejalashtirganda spermogramma topshirish foydali.

Operatsiyadan keyin moyak yana buralishi mumkinmi?

Operatsiyada ikkala moyak ham yorgʻoq devoriga mahkamlanadi, shuning uchun qayta buralish juda kam uchraydi. Shunday boʻlsa ham, keyinchalik toʻsatdan kuchli ogʻriq paydo boʻlsa, oldingi operatsiyaga ishonib kutmang — darhol shifokorga boring.

Buralishni UZI bilan aniq bilish mumkinmi?

Dopplerografiya moyakdagi qon oqimini koʻrsatadi va tashxisga yordam beradi. Lekin u har doim ham xatosiz emas: baʼzan buralishda qon oqimi qisman saqlangan boʻladi. Shuning uchun belgilar aniq boʻlsa, jarroh tekshiruv natijasini kutmasdan operatsiya qilishi mumkin.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
  2. NICE Clinical Knowledge Summaries (Scrotal pain and swelling)
  3. MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine (Testicular torsion)

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish