Dautov Androlog · Toshkent
UZ RU Qabulga yozilishYozilish
Bolalar urologiyasi

Oʻgʻil bolalarda fimoz: qachon normal, qachon davolash kerak

Pastga suring — animatsiya 3 qadamda tushuntiradi

  1. 1 / 3

    Bolalarda fimoz nima va nega u koʻpincha normal?

    Oʻgʻil bola tugʻilganda boshcha terisining ichki qavati olat boshchasiga yopishgan boʻladi. Terining uchidagi teshik ham tor boʻladi.

  2. 2 / 3

    Fiziologik va patologik fimoz: farqi nimada?

    Shifokorlar fimozning ikki turini ajratadi. Fiziologik fimoz — yuqorida aytilgan tabiiy holat.

  3. 3 / 3

    Nega boshcha terisini majburan ochib boʻlmaydi?

    Terini kuch bilan orqaga tortish bolaga kuchli ogʻriq beradi va mayda yirtilishlar qoldiradi. Yirtilgan joylar bitayotganda chandiq hosil boʻladi.

  4. Batafsil — pastda

    Savolingiz boʻlsa, androlog bilan maxfiy maslahatlashing — ismingizni aytmasangiz ham boʻladi.

Matnga oʻtish ↓

Chaqaloq va kichik bolalarda boshcha terisining ochilmasligi odatda tabiiy holat. Qaysi belgilar normal, qaysilari shifokorga koʻrsatishni talab qiladi — oddiy tilda.

Bolalarda fimoz — bu boshcha terisining (olat boshchasini qoplab turadigan terining) orqaga ochilmasligi. Chaqaloq va kichik yoshdagi oʻgʻil bolalarda bu deyarli har doim normal holat: teri boshchaga tabiiy ravishda yopishgan boʻladi va yillar davomida oʻz-oʻzidan ajraladi. Bunday fimoz davolashni talab qilmaydi.

Ota-onalarni koʻpincha «terisi ochilmayapti» degan gap xavotirga soladi. Baʼzan qoʻni-qoʻshni yoki qarindoshlar terini «vaqtida ochib turish» kerak deb maslahat beradi — bu esa bolaga zarar yetkazishi mumkin. Quyida oddiy tilda tushuntiramiz: oʻgʻil bola fimozi qachon normal, qachon kasallik va qaysi belgilarda bolani shifokorga koʻrsatish kerak.

Bolalarda fimoz nima va nega u koʻpincha normal?

Oʻgʻil bola tugʻilganda boshcha terisining ichki qavati olat boshchasiga yopishgan boʻladi. Terining uchidagi teshik ham tor boʻladi. Bu nuqson emas — tabiat nozik boshchani siydik va taglik ishqalanishidan shu tarzda himoya qiladi.

Bola oʻsgan sari teri va boshcha orasida asta-sekin boʻshliq paydo boʻladi. Bunga uchta narsa yordam beradi: terining oʻzi oʻsishi, tabiiy ereksiyalar (ular kichik bolalarda ham boʻladi) va teri ostida toʻplanadigan smegma — tabiiy yogʻ va oʻlgan hujayralar aralashmasi. Shu tariqa teri yillar davomida oʻz-oʻzidan ochiladigan boʻladi.

Bu jarayonning qatʼiy muddati yoʻq. Bir yoshga kelib taxminan har ikki boladan birida teri qisman orqaga suriladi, uch yoshga kelib esa bunday bolalar ancha koʻpayadi. Baʼzi bolalarda teri maktab yoshida yoki hatto oʻsmirlikda toʻliq ochiladi. Hech qanday bezovtalik boʻlmasa, bularning barchasi normal holat hisoblanadi.

Afsona: «Terini vaqtida ochib turmasa, bitib qoladi.» Haqiqat: Tabiiy yopishqoqlik vaqt oʻtishi bilan oʻz-oʻzidan ajraladi. Terini kuch bilan ochish esa aksincha chandiqqa va haqiqiy fimozga olib kelishi mumkin.

Fiziologik va patologik fimoz: farqi nimada?

Shifokorlar fimozning ikki turini ajratadi. Fiziologik fimoz — yuqorida aytilgan tabiiy holat. Patologik fimoz esa kasallik: terining uchida chandiq paydo boʻladi va u qattiq, choʻzilmaydigan halqaga aylanadi. Bu koʻpincha takroriy yalligʻlanishlardan, terini majburan ochishga urinishlardan yoki liken skleroz degan teri kasalligidan keyin rivojlanadi.

Belgi Fiziologik fimoz (normal) Patologik fimoz (kasallik)
Qaysi yoshda Chaqaloq va kichik bolalar Koʻpincha kattaroq bolalar va oʻsmirlar
Teri uchi Yumshoq, pushti, sekin tortilsa gul kabi ochiladi Oqargan, qattiq halqa yoki chandiq
Ogʻriq, qon, yoriqlar Yoʻq Boʻlishi mumkin
Siyish Odatda normal Ingichka oqim, kuchanish, tomchilab chiqish
Nima qilish kerak Kuzatish va toʻgʻri gigiyena Shifokor koʻrigi va davolash

Farqni aniqlash uchun bolani shifokor koʻzdan kechirishi kifoya — odatda murakkab tahlillar kerak boʻlmaydi. Teri uchida oq, qattiq halqa koʻrsangiz, bolani bolalar urologiga koʻrsating.

Oʻsmirlik davriga alohida eʼtibor bering. Bu yoshda bola oʻz muammosi haqida ota-onasiga aytishdan uyaladi. Agar oʻgʻlingiz yuvinishda noqulaylik, ereksiya paytida ogʻriq yoki terining tortishishi haqida gapirsa, buni jiddiy qabul qiling. Bu yoshda ham fimoz odatda yaxshi davolanadi. Otaning yoki ishonchli kattaning xotirjam suhbati bolaga yordam soʻrashni osonlashtiradi.

Nega boshcha terisini majburan ochib boʻlmaydi?

Terini kuch bilan orqaga tortish bolaga kuchli ogʻriq beradi va mayda yirtilishlar qoldiradi. Yirtilgan joylar bitayotganda chandiq hosil boʻladi. Natijada normal, fiziologik fimoz haqiqiy, patologik fimozga aylanishi mumkin. Bundan tashqari, ogʻriqni eslab qolgan bola keyinchalik yuvinishdan va koʻrikdan qoʻrqadigan boʻlib qoladi.

Baʼzan ota-onalarga «yopishgan joylarni ajratib qoʻyish kerak» deyishadi. Hech qanday bezovtalik boʻlmasa, odatda bunga ehtiyoj yoʻq — yopishqoqlik vaqt oʻtishi bilan oʻzi ajraladi.

Majburan ochishning yana bir xavfi — parafimoz. Bunda tor teri boshchaning orqasiga oʻtib, u yerda qisilib qoladi va qaytib joyiga tushmaydi.

Shoshilinch: Agar orqaga tortilgan teri joyiga qaytmasa, boshcha shishib, koʻkarib ketsa va bola kuchli ogʻriqdan yigʻlasa — bu parafimoz. Kutmasdan darhol shifoxonaga boring, chunki boshchada qon aylanishi buziladi. Batafsil: parafimoz.

Siyganda teri pufakdek shishsa, bu xavflimi?

Koʻp ota-onalar bola siyayotganda boshcha terisining uchi pufakdek shishishini koʻrib qoʻrqib ketadi. Siydik avval teri ostidagi boʻshliqni toʻldiradi, keyin tor teshikdan asta chiqadi.

Kichik yoshdagi bolalarda bu koʻpincha teri ajralishining tabiiy bosqichi. Agar bola bemalol siysa, siydik oqimi yaxshi boʻlsa va boshqa belgilar boʻlmasa, faqat terining shishishi odatda operatsiya uchun sabab hisoblanmaydi.

Quyidagi hollarda esa bolani shifokorga koʻrsating:

  • siydik juda ingichka oqim bilan yoki tomchilab chiqadi;
  • bola siyganda kuchanadi, qiynaladi yoki yigʻlaydi;
  • siyib boʻlgandan keyin ham uzoq vaqt siydik tomchilab turadi;
  • siydik yoʻli infeksiyasi (isitma, siyganda ogʻriq) takrorlanyapti.

Toʻgʻri gigiyena: ota-onalar uchun qoidalar

Fimozi bor bolada parvarish oddiy boʻlishi kerak. Asosiy qoida — ichkariga kirmaslik va hech narsani majburlamaslik.

  1. Faqat tashqaridan yuving. Choʻmiltirganda olatni iliq suv bilan tashqaridan yuving. Teri ostiga sovun, paxta tayoqcha yoki boshqa narsa kiritmang.
  2. Taglikni tez-tez almashtiring. Namlik va siydik nozik teriga taʼsir qilib, qizarishga sabab boʻladi.
  3. Xushboʻy vositalardan saqlaning. Koʻpikli vannalar, xushboʻy sovunlar va spirtli nam salfetkalar terini taʼsirlantiradi.
  4. Teri oʻzi ochila boshlasa, uni faqat oson siljiydigan joygacha yengil torting, suv bilan chayib, quriting va albatta joyiga qaytaring.
  5. Bolaga oʻrgating. Maktab yoshidagi bola buni oʻzi qilishni oʻrganishi kerak — yuvinishdan keyin terini doim joyiga qaytarish ham shunga kiradi.

Teri ostida baʼzan oq yoki sargʻish doʻmboqchalar koʻrinadi. Koʻpincha bu yiring emas, balki toʻplangan smegma — teri ajralayotganining belgisi. Uni ezib chiqarishga urinmang: vaqt oʻtishi bilan u oʻzi chiqib ketadi. Chaqaloq parvarishi haqida batafsil maʼlumot chaqaloq oʻgʻil bola gigiyenasi maqolasida.

Yengil qizarish koʻpincha taglik yoki sovun taʼsiridan boʻladi va toza parvarish bilan bir-ikki kunda oʻtadi. Shish, yiring, kuchli ogʻriq yoki isitma paydo boʻlsa, bu boshcha va terining yalligʻlanishi — balanopostit boʻlishi mumkin. Bunda oʻzboshimcha malham surtmasdan, shifokorga murojaat qiling.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Bolani bolalar urologi yoki bolalar jarrohiga quyidagi hollarda koʻrsating:

  • boshcha va teri qayta-qayta qizarib, shishib, yiringlayapti;
  • teri uchida yoriqlar, qon yoki oq, qattiq halqa paydo boʻldi;
  • siydik ingichka oqim bilan chiqadi, bola kuchanadi yoki siyganda yigʻlaydi;
  • siydik yoʻli infeksiyasi takrorlanyapti;
  • oʻsmirlik yoshida teri hali ham ochilmayapti va ereksiya paytida ogʻriq beryapti;
  • shoshilinch: orqaga tortilgan teri joyiga qaytmayapti, boshcha shishib ketgan (parafimoz);
  • shoshilinch: bola kuchli ogʻriq bilan umuman siya olmayapti yoki yuqori isitma bilan birga siyishda ogʻriq bor.

Koʻrik qisqa va ogʻriqsiz boʻladi. Shifokor avval sizdan soʻraydi: bola qanday siyadi, qizarish yoki yalligʻlanish boʻlganmi, uyda qanday parvarish qilyapsiz. Keyin olat va teri uchini ehtiyotkorlik bilan koʻradi — terini kuch bilan tortmaydi. Koʻpincha tashxis uchun shuning oʻzi yetarli, siydik yoʻli infeksiyasi taxmin qilinsa esa siydik tahlili buyuriladi.

Oʻgʻil bolalardagi boshqa urologik belgilar — moyak, siyish va isitma bilan bogʻliq holatlar — bolani urologga qachon koʻrsatish kerak maqolasida jamlangan.

Bolalarda fimoz qanday davolanadi?

Davolash usuli fimoz turiga, bolaning yoshiga va belgilariga qarab tanlanadi.

Kuzatish

Fiziologik fimozda davolash kerak emas. Toʻgʻri gigiyena va sabr kifoya. Shifokor vaqti-vaqti bilan bolani koʻrib boradi va jarayon normal ketayotganiga ishonch hosil qiladi.

Gormonli krem

Agar fimoz bezovta qilsa yoki kattaroq yoshda saqlanib qolsa, birinchi navbatda odatda kortikosteroid (gormonli) krem qoʻllanadi. U teri uchini yumshatadi va uning choʻziluvchanligini oshiradi. Kremni faqat shifokor tayinlaydi: qaysi krem, qancha muddat va qanday surtishni u tushuntiradi.

Koʻp bolalarda bu usul yordam beradi. Lekin kremni toʻxtatgandan keyin fimoz qaytishi mumkin, shuning uchun keyingi gigiyena ham muhim. Chandiqli, qattiq fimozda krem kamroq samara beradi.

Operatsiya

Krem yordam bermasa, chandiq kuchli boʻlsa yoki yalligʻlanish takrorlansa, operatsiya tavsiya etiladi. Eng koʻp qilinadigan usul — sunnat (boshcha terisini olib tashlash). Baʼzi hollarda terini saqlab qolib, faqat uning tor uchini kengaytiradigan operatsiya (preputioplastika) qilinadi. Liken skleroz aniqlansa, olib tashlangan toʻqima tekshiriladi va bola keyin ham kuzatib boriladi.

Oʻzbekistonda oʻgʻil bolalarning aksariyatiga oila anʼanasi boʻyicha sunnat qilinadi. Fiziologik fimoz sunnatni shoshiltirish uchun sabab emas. Muhimi — muolajani malakali shifokor, toza sharoitda va toʻgʻri ogʻriqsizlantirish bilan bajarishi.

Sunnatdan oldin shifokor bolani albatta koʻrikdan oʻtkazadi. Masalan, gipospadiya (siydik teshigi olat uchida emas, pastroqda joylashgan tugʻma holat) boʻlsa, sunnat qilinmaydi, chunki bu teri keyinchalik tiklovchi operatsiya uchun kerak boʻladi. Batafsil: bolalarda sunnat.

Farzandingizning holati boʻyicha savollaringiz boʻlsa, urolog-androlog Davron Dautov bilan maslahatlashishingiz mumkin: shifokor belgilarni baholab, keyingi qadamni tushuntirib beradi.

Asosiy fikrlar

  • Kichik yoshdagi oʻgʻil bolalarda boshcha terisining ochilmasligi — koʻpincha normal holat.
  • Terini hech qachon majburan ochmang: bu chandiq, haqiqiy fimoz va parafimozga olib kelishi mumkin.
  • Parvarish oddiy: iliq suv bilan tashqaridan yuvish, teri ostiga hech narsa kiritmaslik.
  • Takroriy yalligʻlanish, chandiq, siyish qiyinligi yoki oʻsmirlikda ogʻriq — shifokorga koʻrsatish uchun sabab.
  • Davolash bosqichma-bosqich: kuzatish, shifokor tayinlagan krem, kerak boʻlsa — operatsiya.

Koʻp beriladigan savollar

Bolada boshcha terisi necha yoshda ochiladi?

Hamma uchun bir xil yosh yoʻq. Koʻpchilik bolalarda teri maktab yoshigacha asta-sekin ochiladigan boʻladi, baʼzilarida esa bu jarayon oʻsmirlikkacha choʻziladi. Bezovtalik belgilari boʻlmasa, kutish toʻgʻri yoʻl.

Fimozni uyda terini choʻzish yoki massaj bilan davolasa boʻladimi?

Terini kuch bilan tortish yoki «choʻzib ochish» tavsiya etilmaydi. Bu mayda yirtilishlar va chandiqqa, natijada haqiqiy fimozga olib kelishi mumkin. Yumshoq parvarish va, kerak boʻlsa, shifokor tayinlagan krem ancha xavfsizroq.

Gormonli krem bolaga zarar qilmaydimi?

Shifokor tayinlagan kortikosteroid krem faqat terining uchiga, cheklangan muddat surtiladi va odatda yaxshi oʻtadi. Qaysi kremni, qancha va qanday surtishni shifokor aytadi. Kremni oʻzboshimcha yoki uzoq vaqt ishlatmang.

Fimoz boʻlsa, sunnatni tezroq qildirish kerakmi?

Tabiiy, fiziologik fimoz sunnatni shoshiltirish uchun sabab emas. Sunnat vaqti oila qarori va bolaning sogʻligʻiga qarab tanlanadi. Chandiqli fimoz, takroriy yalligʻlanish yoki siyish qiyinligi boʻlsa, shifokor muolajani ertaroq tavsiya qilishi mumkin.

Boshcha terisi ostida oq doʻmboqchalar bor — bu yiringmi?

Koʻpincha bu smegma — teri ostida toʻplangan tabiiy yogʻ va oʻlgan hujayralar. U teri asta-sekin ajralayotganini bildiradi va uni ezib chiqarish kerak emas. Qizarish, shish, ogʻriq yoki isitma qoʻshilsa, bolani shifokorga koʻrsating.

Manbalar

  1. EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
  2. NICE Clinical Knowledge Summaries (Balanitis)
  3. MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine (Paraphimosis)

Maqola xalqaro tibbiy tavsiyalar asosida tayyorlangan.

Muhim: bu maqola umumiy maʼlumot uchun. U shifokor koʻrigini almashtirmaydi. Dorilarni faqat shifokor tayinlaydi.

● Maxfiy qabul

Bu muammo sizga tanishmi? Maxfiy maslahat oling

Ismingiz oʻrniga taxallus yozsangiz ham boʻladi. Telefon raqamingiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun kerak — hech kimga berilmaydi.

  • Muammoni oldindan batafsil aytishingiz shart emas
  • Qabul yakkama-yakka, begona koʻzlarsiz
  • Maʼlumotlar tibbiy sir sifatida saqlanadi

Yuborish orqali maʼlumotlaringiz faqat siz bilan bogʻlanish uchun ishlatilishiga rozilik bildirasiz. Maxfiylik siyosati

Qabulga yozilish