- Buyrakning joylashuvi, fastsiyalari, qoʻshni aʼzolari va segmentar qon bilan taʼminlanishini tavsiflash
- Nefron boʻlimlari va yigʻuvchi tizim (kosachalar, jom) tuzilishini bayon qilish
- Siydik yoʻlining yoʻli, uchta torayishi, qon bilan taʼminlanishi va xavfli joylarini sanab berish
- Siydik pufagi, uretra va sfinkterlarning tuzilishi hamda innervatsiyasini tushuntirish
- Anatomiyani klinikada qoʻllash: toshlar, gidronefroz, siydik yoʻli jarohati, buyrak shikasti
02
Umumiy tuzilish, embriologiya va tugʻma anomaliyalar
- Yuqori siydik yoʻllari: buyraklar va siydik yoʻllari (ureter). Pastki: siydik pufagi va uretra. Buyraklar retroperitoneal joylashgan.
- Nefronlar metanefrik blastemadan, yigʻuvchi tizim (yigʻuvchi naylar, kosachalar, jom) va ureter esa ureteral kurtakdan (mezonefral yoʻl oʻsimtasidan) rivojlanadi.
- Siydik pufagi va uretraning katta qismi urogenital sinusdan hosil boʻladi; trigon klassik taʼrifga koʻra mezonefral yoʻllardan shakllanadi.
- Buyrak chanoqdan bel sohasiga «koʻtariladi»; toʻxtash — ektopik (tos) buyrak, qoʻshilib ketish — taqasimon buyrak (pastki mezenterial arteriya tagida qolib ketadi).
- Ikkilangan siydik yoʻli tizimida Vaygert–Meyer qoidasi: yuqori segment ureteri pastroq va medialroq ochiladi (ektopiya, ureterotsele), pastki segment ureteri esa reflyuksga moyil.
- Boshqa anomaliyalar: buyrak agenezi, pelvioureteral segment obstruksiyasi (UPJO), vezikoureteral reflyuks (VUR), orqa uretra klapanlari (oʻgʻil bolalarda), gipospadiya.
03
Buyrak: joylashuvi, oʻlchami va fastsiyalari
- Retroperitoneal, umurtqa pogʻonasining ikki yonida, taxminan T12–L3 darajasida; oʻng buyrak jigar tufayli 1–2 sm pastroq. Buyrak darvozasi (hilum) taxminan L1 darajasida.
- Kattalarda uzunligi taxminan 10–12 sm; nafas olganda bir necha santimetr siljiydi.
- Qobiqlari (ichkaridan tashqariga): tolali kapsula; perirenal (perinefral) yogʻ; renal (Gerota) fastsiyasi — old va orqa varaq; pararenal yogʻ.
- Gerota fastsiyasi buyrakni, buyrak usti bezini va perirenal yogʻni oʻraydi; yuqorida va lateral tomonda yopiq, pastda ochiq — suyuqlik yoki yiring pastga yoyilishi mumkin.
- Orqa munosabatlar: diafragma, psoas major, quadratus lumborum, koʻndalang qorin mushagi; XI–XII qovurgʻalar. Yuqori qutb plevra bukilmasi yaqinida — orqadan kirishda pnevmotoraks xavfi.
- Buyrak orqasida subkostal, iliohypogastric va ilioinguinal nervlar oʻtadi; ular lumbotomiyada shikastlanishi mumkin.
04
Buyrakning qoʻshni aʼzolari
| Soha | Oʻng buyrak | Chap buyrak |
| Yuqori qutb | Buyrak usti bezi, jigarning pastki yuzasi | Buyrak usti bezi, taloq, oshqozon |
| Oldingi yuza | Jigar, 12 barmoqli ichak (tushuvchi qismi), yoʻgʻon ichak jigar egilishi | Oshqozon, oshqozon osti bezi, taloq, yoʻgʻon ichak taloq egilishi, ingichka ichak |
| Medial yuza | Pastki kovak vena, 12 barmoqli ichak | Qorin aortasi |
| Orqa yuza | Diafragma, XII qovurgʻa, psoas va quadratus lumborum | Diafragma, XI–XII qovurgʻalar, psoas va quadratus lumborum |
| Jarrohlik xavfi | 12 barmoqli ichak va jigar egilishi | Taloq va oshqozon osti bezi dumi |
05
Ichki tuzilishi va yigʻuvchi tizim
- Parenxima: tashqi poʻst qavat (korteks) — glomerulalar va egri kanalchalar; ichki magʻiz qavat (medulla) — buyrak piramidalari.
- Poʻst moddasi piramidalar orasiga Bertin ustunlari sifatida kiradi; piramida uchi (papilla) kichik kosachaga (calyx minor) ochiladi.
- Odatda 7–14 kichik va 2–3 katta kosacha (calyx major) boʻladi; ular buyrak jomiga (pelvis renalis) birlashadi, jom esa pelvioureteral birikma (UPJ) orqali siydik yoʻliga oʻtadi.
- Yigʻuvchi naylar papilla uchida (area cribrosa) ochiladi. Jom intrarenal yoki ekstrarenal boʻlishi mumkin; endoskopik va perkutan kirishda kosachalar anatomiyasi muhim.
- Qoʻshma papillalar (koʻpincha yuqori va pastki qutblarda) intrarenal reflyuksga moyil; pielonefrit chandiqlari koʻpincha qutblarda uchraydi.
- Kosachalardan uretragacha yoʻl urotelyy (oʻtish epiteliysi) bilan qoplangan.
06
Qon tomirlari va segmentar anatomiya
- Buyrak arteriyasi qorin aortasidan L1–L2 darajasida, yuqori mezenterial arteriyadan pastroqda chiqadi; oʻng arteriya pastki kovak vena orqasidan oʻtadi va uzunroq.
- Buyrak venasi arteriya oldida joylashadi. Chap buyrak venasi uzunroq: aorta oldidan, yuqori mezenterial arteriya ostidan oʻtadi; unga chap moyak (tuxumdon), buyrak usti va bel venalari quyiladi.
- Arteriya old va orqa boʻlinmaga ajralib, 5 ta segmentar arteriya beradi: apikal, yuqori-old, oʻrta-old, pastki-old va orqa segment.
- Segmentar arteriyalar oxirgi (end) arteriyalar: kollaterallar yoʻq, shuning uchun emboliya yoki shikastda tegishli segment infarkt boʻladi. Venalar esa keng anastomozlarga ega.
- Brodel avaskulyar chizigʻi old va orqa segmentlar chegarasida, lateral qirradan sal orqada; nefrotomiya shu chiziqda eng kam qon ketish bilan bajariladi.
- Tomir yoʻli: segmentar → interlobar → arkuat → interlobular → afferent arteriola → glomerula.
- Qoʻshimcha (aksessor) va qutb arteriyalari tez-tez uchraydi; pastki qutb arteriyasi UPJ ni kesib oʻtib, obstruksiya sababi boʻlishi mumkin.
- Buyrak qon oqimi yurak chiqarishining taxminan 20–25% ini tashkil etadi.
07
Nefron va filtratsiya: umumiy koʻrinish
- Har bir buyrakda taxminan 1 mln atrofida nefron bor (individual farq katta). Nefron — buyrak korpuskulasi (glomerula va Bouman kapsulasi) hamda kanalchalar tizimi.
- Filtratsiya toʻsigʻi: fenestrali endoteliy, glomerulyar bazal membrana va podotsitlar oyoqchalari orasidagi teshikli diafragma; katta oqsillarni oʻtkazmaydi.
- Yuxtaglomerulyar apparat: makula densa (distal kanalcha), renin ajratuvchi yuxtaglomerulyar hujayralar va mezangial hujayralar — qon bosimi va tuz balansini boshqaradi.
- Yuza (kortikal) nefronlarda Genle qovuzlogʻi qisqa; yuxtamedullyar nefronlarda uzun — siydikni konsentratsiyalash mexanizmi uchun muhim.
- Glomerulyar filtratsiya tezligi (GFT) normada taxminan 120 mL/min (sutkasiga taxminan 180 L ultrafiltrat).
- Yigʻuvchi naylar papilla uchida ochilib, siydikni kosachalarga yetkazadi; antidiuretik gormon (vazopressin) taʼsirida ularning suv oʻtkazuvchanligi ortadi.
08
Nefron boʻlimlari va farmakologik nishonlar
| Boʻlim | Asosiy vazifasi | Klinik / farmakologik ahamiyati |
| Glomerula | Plazma ultrafiltratsiyasi | Glomerulonefritlarda zararlanadi; proteinuriya, gematuriya |
| Proksimal egri kanalcha | Suv, Na+, glyukoza, aminokislotalar, bikarbonatning katta qismi reabsorbsiyasi | SGLT2 va karboangidraza ingibitorlari taʼsir joyi |
| Genle qovuzlogʻi | Tushuvchi qismda suv, koʻtariluvchi qismda Na+, K+, 2Cl- (NKCC2) reabsorbsiyasi | Qovuzloq diuretiklari NKCC2 ni toʻsadi |
| Distal egri kanalcha | Na+ va Cl- reabsorbsiyasi (NCC), Ca2+ boshqaruvi | Tiazid diuretiklari NCC ni toʻsadi |
| Yigʻuvchi nay | Aldosteron (Na+/K+) va ADG (suv, akvaporin-2) taʼsiri | Aldosteron antagonistlari, ENaC blokatorlari, vazopressin |
09
Siydik yoʻli (ureter): yoʻli va tuzilishi
- Mushakli naycha, kattalarda uzunligi taxminan 25–30 sm; jomdan boshlanib siydik pufagiga ochiladi. Qorin, tos va intramural boʻlimlarga boʻlinadi.
- Qorin boʻlimi psoas major ustida yotadi; oldidan moyak (tuxumdon) tomirlari kesib oʻtadi.
- Tos chegarasida umumiy yonbosh arteriyaning boʻlinish joyini kesib oʻtib, tosga tushadi.
- Tos boʻlimi ichki yonbosh arteriya oldidan lateral tos devori boʻylab ketadi, soʻng medial yoʻnalishda pufakka burilib kiradi.
- Erkaklarda pufakka kirishdan oldin urugʻ yoʻli ostidan oʻtadi; ayollarda parametriyda bachadon arteriyasi ostidan, bachadon boʻyni yonidan (taxminan 2 sm) oʻtadi — «koʻprik ostidagi suv».
- Intramural boʻlim (taxminan 1,5–2 sm) pufak devorini qiyshiq kesib oʻtadi — reflyuksga qarshi mexanizm.
- Devori: urotelyy, lamina propria, mushak qavat (ichki boʻylama, tashqi halqasimon; pastki uchdan birida qoʻshimcha tashqi boʻylama) va adventitsiya. Peristaltika kosachalardagi yurituvchi (pacemaker) hujayralardan boshlanadi.
10
Siydik yoʻlining uchta torayishi
| Torayish | Anatomik joyi | Klinik ahamiyati |
| 1. Pelvioureteral birikma (UPJ) | Buyrak jomining siydik yoʻliga oʻtish joyi | Proksimal toshlar; tugʻma obstruksiya (UPJO), tashqi siqilish |
| 2. Tos chegarasi | Siydik yoʻli yonbosh tomirlarini kesib oʻtadigan joy | Toshlar tiqilishi; yuqori va oʻrta qismlar chegarasi |
| 3. Vezikoureteral birikma (VUJ) | Siydik pufagi devori ichidagi (intramural) qism | Distal toshlar tiqiladi; dizuriya va pollakiuriya berishi mumkin |
| Qoʻshimcha xavfli joylar | Bachadon arteriyasi va urugʻ yoʻli ostidan oʻtish joylari | Ginekologik va kolorektal operatsiyalarda jarohat xavfi |
11
Siydik yoʻli: qon taʼminoti va innervatsiyasi
- Qon taʼminoti segmentar va koʻp manbali: yuqori qism — buyrak arteriyasi; qorin qismi — moyak (tuxumdon) arteriyasi, aorta va umumiy yonbosh arteriya shoxchalari; tos qismi — ichki yonbosh arteriya shoxlari (vezikal, oʻrta rektal, bachadon, vaginal).
- Adventitsiyada uzunasiga ketgan anastomoz chigali bor. Qorin qismida tomirlar siydik yoʻliga medial tomondan, tos qismida lateral tomondan keladi.
- Jarrohlik qoidasi: siydik yoʻlini ajratganda adventitsiyani va tomir kiradigan tomonni saqlash — qorin qismini lateral, tos qismini medial tomondan mobilizatsiya qilish.
- Innervatsiya: simpatik T10–L2, parasimpatik S2–S4. Visseral ogʻriq yuqori qismda bel sohasiga, pastki qismda chov, urugʻ tizmasi yoki jinsiy lablarga tarqaladi.
- Limfa: qorin qismi — paraaortal va parakaval tugunlar; tos qismi — yonbosh tugunlari.
12
Siydik pufagi: tuzilishi
- Boʻsh holatda qov simfizi orqasida, ekstraperitoneal joylashadi; toʻlganda qorin boʻshligʻiga koʻtariladi. Sigʻimi kattalarda odatda 400–600 mL.
- Qismlari: choʻqqi (apex; urachus — median kindik ligamenti), tana, asos (fundus) va boʻyin. Ustki yuzasini qorin parda qoplaydi.
- Devori: urotelyy; lamina propria; detrusor (silliq mushak, qavatlari oʻzaro birlashgan); tashqarida adventitsiya, ustida seroza.
- Trigon (trigonum vesicae): ikki siydik yoʻli teshigi va ichki uretra teshigi orasidagi uchburchak, yuzasi silliq. Teshiklar orasida interuretral tizma (Mercier) bor.
- Pufak boʻyni: erkaklarda silliq mushakli halqa (α1-adrenergik), eyakulyatsiyada yopilib retrograd eyakulyatsiyaning oldini oladi; ayollarda aniq ichki sfinkter yoʻq.
- Obstruksiyada detrusor gipertrofiyasi: trabekulalar va divertikullar paydo boʻladi.
- Shikast: ekstraperitoneal yirtilish (tos sinishida) va intraperitoneal yirtilish (gumbaz, qorin parda orqali) — jarrohlik taktikasi turlicha.
13
Siydik pufagi: qoʻshnilari, ligamentlari va tomirlari
- Erkaklarda: oldinda qov simfizi va retropubik boʻshliq (Retzius; venoz chigal); orqada urugʻ pufakchalari, urugʻ yoʻllari ampulalari, Denonvilye fastsiyasi va toʻgʻri ichak; pastda prostata.
- Ayollarda: orqada bachadon (vezikouterin chuqurcha) va qin oldingi devori; pastda tos tubi va uretra.
- Ligamentlar: median kindik ligamenti (urachus qoldigʻi), medial kindik ligamentlari (obliterlangan kindik arteriyalari); erkaklarda pubo-prostatik, ayollarda pubo-vezikal ligamentlar.
- Arteriyalar: yuqori vezikal (kindik arteriyasining ochiq qismidan), pastki vezikal (erkaklarda) yoki vaginal (ayollarda) arteriyalar — ichki yonbosh arteriyadan; qoʻshimcha shoxchalar obturator va pastki gluteal arteriyalardan.
- Venalar vezikal chigalga, undan ichki yonbosh venaga oqadi. Limfa ichki va tashqi yonbosh hamda obturator tugunlariga boradi.
- Urachus qoldiqlari (kista, sinus, divertikul) kindikdan oqma yoki infeksiya bilan namoyon boʻlishi mumkin.
14
Siydik pufagi innervatsiyasi
| Tizim | Segment va nerv | Retseptor | Taʼsiri |
| Parasimpatik | S2–S4; tos ichki nervlari | M3-muskarin retseptorlari | Detrusor qisqaradi — siydik chiqarish |
| Simpatik | T10–L2; gipogastral nerv | β3 (detrusor), α1 (pufak boʻyni, prostata) | Detrusor boʻshashadi, boʻyin yopiladi — toʻplanish |
| Somatik | S2–S4 (Onuf yadrosi); pudendal nerv | Nikotin retseptorlari | Tashqi uretral sfinkter ixtiyoriy qisqaradi |
| Afferent | Tos va pudendal nervlar | Tortilish va ogʻriq retseptorlari | Toʻlish hissi va siydik chiqarish refleksi |
| Markaziy | Koʻprikdagi siydik chiqarish markazi (Barrington), prefrontal poʻst | — | Refleksni muvofiqlashtiradi, ixtiyoriy nazorat |
15
Erkak va ayol uretrasi, sfinkterlar
| Belgi | Erkak | Ayol |
| Uzunligi | Taxminan 18–20 sm | Taxminan 3–4 sm |
| Qismlari | Prostatik, pardali, bulbar, penil | Qisqa naycha; tashqi teshik qin dahlizida |
| Ichki sfinkter | Pufak boʻyni silliq mushagi (α1); eyakulyatsiyada yopiladi | Aniq anatomik ichki sfinkter yoʻq |
| Tashqi sfinkter | Pardali uretradagi rabdosfinkter; pudendal nerv | Oʻrta uchdan birida; qin devori bilan bogʻliq; pudendal nerv |
| Epiteliy | Proksimalda oʻtish epiteliysi, soʻng koʻp qatorli prizmatik, glansda yassi | Proksimalda oʻtish epiteliysi, distalda koʻp qatlamli yassi |
| Klinik jihati | Striktura, prostata obstruksiyasi, uretrit | Qisqaligi sababli sistit koʻp; stress inkontinensiya (tayanch zaifligi) |
16
Klinik anatomiya: asosiy holatlar
| Holat | Anatomik asos | Amaliy xulosa |
| Siydik yoʻli toshi | Uchta torayish joyida tiqiladi: UPJ, tos chegarasi, VUJ | Buyrak sanchigʻi: belda boshlanib chovga tarqaladi |
| Gidronefroz | Obstruksiya (UPJ, tosh, oʻsma, tashqi bosim) yoki reflyuks → kosacha va jom kengayishi | UZI da kengaygan kosachalar; sabab va funksiyani aniqlash |
| Siydik yoʻli jarohati (iatrogen) | Bachadon arteriyasi va urugʻ yoʻli ostidan oʻtish; tos chegarasida tuxumdon tomirlari yonida | Kech aniqlansa urinoma, oqma; BT-urografiya, stent yoki rekonstruksiya |
| Buyrak shikasti | Gerota fastsiyasi gematomani cheklaydi; segmentar arteriyalar oxirgi | Segmentar infarkt; barqaror bemorlarda koʻpincha konservativ taktika |
| Perinefral xoʻppoz | Gerota fastsiyasi ichida; pastga va psoas boʻylab tarqalishi mumkin | Isitma, bel ogʻrigʻi; antibiotik va drenaj |
| Ogʻriq tarqalishi | Buyrak va siydik yoʻli visseral afferentlari T10–L2 ga kiradi | Bel → chov, urugʻ tizmasi yoki jinsiy lablar; oshqozon-ichak kasalliklari bilan solishtirish |
17
Yon ogʻrigʻi va gidronefrozga yondashuv
- Anamnez va koʻrik: ogʻriq xarakteri (sanchiq), tarqalishi, qusish, isitma, avvalgi toshlar, yakka buyrak, homiladorlik.
- Hayotiy koʻrsatkichlar va sepsis belgilari (isitma, taxikardiya, gipotenziya): bor boʻlsa obstruksiya + infeksiya sifatida shoshilinch yoʻl tuting.
- Laboratoriya: siydik tahlili (qon, leykotsitlar, nitrit), kreatinin, umumiy qon tahlili, CRP; ayollarda homiladorlik testi.
- UZI: gidronefroz darajasi, toshlar, buyrak oʻlchami, ikkinchi buyrak holati.
- Shubha qolsa yoki murakkab holatda — past dozali nativ KT (toshlar uchun); gidronefroz sababini aniqlash uchun KT-urografiya yoki renografiya (UPJO).
- Obstruksiya + isitma/sepsis, yakka buyrak yoki kreatinin oshishi: antibiotik va zudlik bilan drenaj (retrograd ureteral stent yoki perkutan nefrostomiya); toshni keyinroq davolash.
- Asoratsiz sanchiq: ogʻriq qoldirish (NSAID), suyuqlik, kuzatuv; toshning oʻlchami va joyiga qarab kutish yoki faol davo (EAU).
- Kuzatuv: obstruksiya bartaraf boʻlishi, buyrak funksiyasi va takroriy tasvirlash.
18
Asosiy klinik xulosalar
- Buyrak retroperitoneal, T12–L3 darajasida, oʻng buyrak pastroq; Gerota fastsiyasi ichida. Oʻng buyrak yonida jigar va 12 barmoqli ichak, chap yonida taloq va oshqozon osti bezi dumi.
- Buyrak segmentar tuzilishga ega (5 segment, oxirgi arteriyalar); venalar anastomozli. Chap buyrak venasi aorta oldidan oʻtadi.
- Yigʻuvchi tizim: papilla → kichik kosachalar (7–14) → katta kosachalar (2–3) → jom → UPJ → siydik yoʻli.
- Siydik yoʻlining uch torayishi: UPJ, tos chegarasi, VUJ — toshlar tiqiladigan joylar. Tosda bachadon arteriyasi va urugʻ yoʻli ostidan oʻtadi (iatrogen jarohat xavfi).
- Siydik pufagi ekstraperitoneal; parasimpatik (S2–S4, M3) chiqarishni, simpatik (T10–L2, β3/α1) toʻplanishni taʼminlaydi; tashqi sfinkter pudendal nerv boshqaruvida.
- Erkak uretrasi taxminan 18–20 sm (4 qism), ayol uretrasi taxminan 3–4 sm; erkakda pardali qism tos sinishida shikastlanadi.
- Shoshilinch holat: obstruktiv pielonefrit (pionefroz) va urosepsis — antibiotik bilan birga zudlik bilan drenaj.
1Siydik yoʻlining uchta fiziologik torayishi qaysi javobda toʻgʻri keltirilgan?
- Tos chegarasi, pardali qism, tashqi teshik
- Pelvioureteral birikma, tos chegarasi, vezikoureteral birikma
- Pelvioureteral birikma, bachadon boʻyni yonidagi qism, tashqi teshik
- Faqat vezikoureteral birikma
Javob: B. Toshlar odatda UPJ, tos chegarasida yonbosh tomirlarni kesib oʻtish joyida va VUJ da tiqiladi.
2Chap buyrak venasi haqida qaysi tasdiq toʻgʻri?
- Aorta orqasidan oʻtadi
- Pastki kovak vena orqasidan oʻtadi
- Aorta oldidan, yuqori mezenterial arteriya ostidan oʻtadi
- Oʻng buyrak venasidan qisqa
Javob: C. Chap buyrak venasi uzunroq; aorta oldidan, yuqori mezenterial arteriya bilan aorta orasidan oʻtadi (bu yerda siqilishi — nutcracker hodisasi).
3Buyrak segmentar arteriyalari haqida qaysi gap toʻgʻri?
- Koʻp kollaterallarga ega
- Oxirgi (end) arteriyalar, kollaterallar yoʻq
- Faqat ikkita segmentga ajraladi
- Segmentar tuzilish faqat venalarga xos
Javob: B. Besh segmentar arteriya oxirgi arteriyalardir: biri bekilsa, tegishli segment infarkt boʻladi. Venalar esa keng anastomozlarga ega.
4Detrusor qisqarishini (siydik chiqarish) qaysi retseptor taʼminlaydi?
- β3-adrenoretseptor
- α1-adrenoretseptor
- Nikotin retseptori
- M3-muskarin retseptori
Javob: D. Parasimpatik tolalar (S2–S4) M3-muskarin retseptorlari orqali detrusorni qisqartiradi; β3 toʻplanish fazasida detrusorni boʻshashtiradi.
5Siydik yoʻli toshi tufayli yuzaga kelgan obstruksiya va isitma (sepsis belgilari) boʻlgan bemorda birinchi navbatda nima qilinadi?
- Faqat ogʻriq qoldiruvchi va kuzatuv
- Antibiotik va zudlik bilan drenaj (stent yoki nefrostomiya)
- Zudlik bilan toshni ESWL bilan maydalash
- Faqat koʻp suyuqlik ichish
Javob: B. Infeksiyalangan obstruksiya shoshilinch holat: antibiotik bilan birga siydik yoʻlini darhol drenajlash kerak; toshni keyin davolashadi.
6Ayollarda siydik yoʻlining tosdagi iatrogen jarohat xavfi qaysi tuzilma bilan bogʻliq?
- Bachadon arteriyasi ostidan oʻtishi
- Psoas mushagi
- Toʻgʻri ichak
- Quadratus lumborum mushagi
Javob: A. Siydik yoʻli parametriyda bachadon arteriyasi ostidan, bachadon boʻyniga yaqin oʻtadi, shuning uchun gisterektomiyada bogʻlanib yoki kesilib qolishi mumkin.
- Gray's Anatomy, 42nd ed., 2020
- Netter's Atlas of Human Anatomy, 8th ed., 2022
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- Ross & Pawlina Histology: A Text and Atlas, 8th ed., 2020
- Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 14th ed., 2020
- EAU Guidelines on Urolithiasis, 2024
- EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
- EAU Guidelines on Paediatric Urology, 2024
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (487 KB)