- PSA biologiyasini va uning organga xos, ammo saratonga xos emasligini tushuntirish
- PSA oshishining sabablarini va 5-alfa-reduktaza ingibitorlari taʼsirini hisobga olib natijani talqin qilish
- PSA zichligi, kinetikasi, erkin/umumiy PSA va yangi biomarkerlarning oʻrnini baholash
- MRT-birinchi yoʻl va PI-RADS asosida biopsiya qarorini qabul qilish
- Erta aniqlashning foyda va zararlarini bemor bilan axborotli muhokama qilish
- Davolashdan keyingi PSA (nadir, biokimyoviy residiv) ni talqin qilish
- PSA (prostata-spesifik antigen, KLK3) — prostata epiteliysi ishlab chiqaradigan serin proteaza; vazifasi eyakulyat koagulumining suyuqlanishi (semenogelinni parchalash).
- Qonga oz miqdorda oʻtadi; bez arxitekturasi va bazal membrana buzilganda (BPH, yalligʻlanish, shikast, saraton) qondagi miqdori oshadi.
- Qonda asosan alfa-1-antixemotripsin bilan bogʻlangan shaklda, qolgani erkin PSA (fPSA); umumiy PSA (tPSA) = bogʻlangan + erkin.
- PSA organga xos, lekin saratonga xos emas: prostatani zararlaydigan benign holatlarda ham oshadi, prostata saratonida esa normal boʻlishi ham mumkin.
- Yarim yemirilish davri taxminan 2–3 kun; radikal prostatektomiyadan keyin bir necha hafta ichida aniqlanmaydigan darajaga tushadi.
- ICD-10: C61 (prostata xavfli oʻsmasi), N40 (BPH), N41 (prostatit), R97.2 (PSA ning oshishi).
- PSA mukammal skrining vositasi emas: qaror PSA, klinika, MRT va xavf omillarining birgalikdagi bahosiga asoslanadi.
03
PSA oʻzgarishining sabablari va amaliy yondashuv
| Omil | PSA ga taʼsiri | Amaliy yondashuv |
| BPH | Hajm oshgani sari PSA ortadi | Hajmga nisbatan baholang: PSA zichligi |
| Prostatit, siydik yoʻllari infeksiyasi | Keskin oshishi mumkin | Davolang, bir necha haftadan keyin takrorlang |
| Siydik ushlanishi, kateter, sistoskopiya | Vaqtincha oshadi | Manipulyatsiyadan keyin kutib oʻlchang |
| Prostata biopsiyasi, TUR-P | Sezilarli, uzoq davom etuvchi oshish | Kamida bir necha hafta kuting |
| Eyakulyatsiya, uzoq velosiped haydash | Yengil, qisqa muddatli oshish mumkin | Oʻlchashdan oldin odatda 1–2 kun tiyilish |
| Barmoq orqali koʻrik (DRE) | Taʼsiri odatda ahamiyatsiz | Qon olishni kechiktirish shart emas |
| 5-alfa-reduktaza ingibitorlari | 6–12 oyda PSA taxminan 2 baravar kamayadi | Natijani 2 ga koʻpaytirib talqin qiling |
| Prostata saratoni | Oshishi mumkin, normal ham boʻlishi mumkin | Ehtimolni boshqa omillar bilan birga baholang |
04
5-ARI va PSA talqiniga taʼsir qiluvchi holatlar
- Finasterid va dutasterid PSA ni taxminan 6–12 oy ichida oʻrtacha yarmiga kamaytiradi; uzoq qabul qiluvchida PSA ni 2 ga koʻpaytirib talqin qilish tavsiya etiladi.
- 5-ARI davrida PSA ning eng past darajadan tasdiqlangan oshishi — kutilganidan kichik boʻlsa ham — saraton shubhasi sifatida baholanadi.
- Davolashdan oldingi boshlangʻich PSA ni yozib qoʻyish keyingi talqinni osonlashtiradi.
- Testosteron almashtiruvchi terapiya PSA ni yengil oshirishi mumkin: boshlashdan oldin va davolash davomida PSA kuzatiladi (AUA, EAU tavsiyalari).
- Semizlik gemodilyutsiya hisobiga PSA ni biroz pasaytirishi mumkin.
- Infeksiya belgisi yoʻq boʻlsa, PSA ni pasaytirish maqsadida antibiotik «sinov» kursi tavsiya etilmaydi; bunday kursdan keyin ham saraton ehtimoli bekor boʻlmaydi.
- Dinamikani kuzatishda bir xil laboratoriya va usuldan foydalaning: immunoanalizlar orasida farq boʻladi.
05
Referens tushunchalar: yosh va xavf davomiyligi
- PSA yosh va prostata hajmi bilan birga oshadi: bir xil qiymat yosh erkakda yoshi kattanikidan koʻra koʻproq tashvish uygʻotadi.
- Yoshga xos oraliqlar (age-specific ranges) gʻoyasi: yoshi katta erkaklar uchun yuqoriroq, yoshlar uchun pastroq chegara; aniq qiymatlar laboratoriya va populyatsiyaga bogʻliq.
- Tarixan keng qoʻllangan umumiy chegara (taxminan 4 ng/mL) mutlaq «normal/patologiya» chegarasi emas.
- PSA qiymati va saraton xavfi uzluksiz bogʻliq: past PSA da ham saraton (shu jumladan yuqori darajali) uchrashi mumkin, yuqori PSA da esa saraton boʻlmasligi ham mumkin.
- Kichik yoshda oʻlchangan boshlangʻich (baseline) PSA keyingi xavfni bashorat qilishga yordam beradi va xavfga moslashtirilgan strategiyada keyingi tekshiruv oraligʻini belgilaydi.
- Birinchi marta oshgan PSA ni, infeksiya va manipulyatsiya boʻlmasa ham, tasdiqlash uchun takrorlash mumkin: bu qisqa muddatli tebranishlarni ajratadi.
06
PSA zichligi va PSA kinetikasi
- PSA zichligi (PSAD) = PSA (ng/mL) ÷ prostata hajmi (mL; UT yoki MRT bilan oʻlchanadi). BPH hissasini hisobga oladi.
- PSAD ≥0,15 ng/mL/sm³ klinik ahamiyatli saraton ehtimolining oshganini koʻrsatadi (amaliyotda keng qoʻllanadigan chegara).
- MRT manfiy (PI-RADS 1–2) erkaklarda past PSAD biopsiyadan voz kechishga yordam beradi; yuqori PSAD biopsiyani tavsiya etishga undaydi.
- PSA tezligi (velocity, PSAV) va ikkilanish vaqti (doubling time, PSADT) vaqt birligidagi oʻzgarishni koʻrsatadi. Variabellik va laboratoriya xatosi katta.
- Birlamchi tashxis uchun PSAV/PSADT biopsiya qarorini mustaqil belgilamaydi (EAU: cheklangan rol); ular asosan davolashdan keyingi residivni baholashda muhim.
- Kinetika uchun kamida uch oʻlchash kerak; infeksiya va manipulyatsiya kabi vaqtinchalik omillar uni buzadi.
07
Erkin/umumiy PSA nisbati
- Saraton bor erkaklarda erkin PSA ulushi (fPSA/tPSA, %) odatda past: saratonda PSA koʻproq bogʻlangan shaklda boʻladi.
- Qoʻllanilishi: umumiy PSA «kulrang zonada» (taxminan 4–10 ng/mL) va DRE normal boʻlganda; saraton ehtimolini aniqlashtirishga yordam beradi.
- Ulush qanchalik past boʻlsa, saraton xavfi shunchalik yuqori; chegaralar assay va prostata hajmiga bogʻliq (koʻpincha taxminan 10% va 25% atrofida talqin qilinadi).
- Cheklov: katta prostata hajmida fPSA% yuqorilashadi, shuning uchun yuqori ulush ham saratonni toʻliq inkor etmaydi; oraliq qiymatlar noaniq.
- Preanalitika: fPSA umumiy PSA ga qaraganda beqarorroq — namuna tez ajratilishi va saqlash qoidalariga rioya qilinishi kerak.
- fPSA% yangi biomarkerlarning (masalan, PHI) tarkibiy qismi; MRT-birinchi yoʻlni almashtirmaydi.
08
Yangi biomarkerlar: umumiy taqqoslash
| Test | Namuna | Nimani oʻlchaydi | Qoʻllanish va cheklov |
| PHI (Prostate Health Index) | Qon | p2PSA (-2proPSA), erkin va umumiy PSA formulasi | PSA kulrang zonasida biopsiya zaruratini aniqlashtiradi |
| 4Kscore | Qon | Umumiy, erkin, intakt PSA va hK2 + klinik maʼlumot | Yuqori darajali saraton xavfini hisoblaydi |
| Stockholm3 | Qon | Oqsil markerlar, genetik polimorfizmlar va klinik omillar | Klinik ahamiyatli saraton xavfi; mavjudligi cheklangan |
| PCA3 | Siydik (DRE dan keyin) | PCA3 RNK ning PSA RNK ga nisbati | Koʻpincha takroriy biopsiya oldidan; PSA va MRT bilan birga |
| SelectMDx | Siydik (DRE dan keyin) | HOXC6 va DLX1 mRNK + klinik omillar | Yuqori darajali saraton xavfi; biopsiyani tanlash |
09
Xavf kalkulyatorlari va biomarkerlardan foydalanish
- Xavf kalkulyatorlari yosh, PSA, DRE, hajm, oilaviy anamnez, kelib chiqish va oldingi biopsiyani birlashtirib, saraton va yuqori darajali saraton ehtimolini hisoblaydi (ERSPC, PBCG, PCPT; MRT maʼlumotli kalkulyatorlar).
- Maqsad — keraksiz biopsiyalarni kamaytirish va yuqori xavfli erkaklarni aniqlash; EAU bunday kalkulyatorlardan foydalanishni qoʻllab-quvvatlaydi.
- Kalkulyator yaratilgan populyatsiyaga bogʻliq: boshqa guruhda uning aniqligi pasayishi mumkin, shuning uchun mahalliy validatsiya muhim.
- Biomarkerlar (PHI, 4Kscore, Stockholm3, PCA3, SelectMDx) xavfni qatlamlashga yordam beradi, lekin PSA va MRT oʻrnini bosmaydi.
- Eng foydali holat: PSA oshgan, ammo MRT noaniq (PI-RADS 3) yoki oldingi biopsiya manfiy boʻlgan erkaklar; qoʻllanishi mahalliy mavjudlik va narxga bogʻliq.
- Natijani doim klinik qaror (yosh, hamroh kasalliklar, bemorning xohishi) bilan birga talqin qiling.
- EAU tavsiyasi: biopsiya qilinmagan (biopsy-naive) erkakda biopsiyadan oldin MRT (multiparametrik yoki biparametrik) bajariladi.
- Ketma-ketliklar: T2W, diffuzion (DWI/ADC) ± dinamik kontrast (DCE); periferik zonada DWI, tranzitor zonada T2W hal qiluvchi.
- MRT natijasiga koʻra nishonli biopsiya (MRT-UT fuziya, kognitiv yoki MRT ichida) + tizimli namunalar klinik ahamiyatli saratonni (ISUP GG ≥2) koʻproq, ahamiyatsizini esa kamroq topadi.
- Randomizatsiyalangan tadqiqotlar (masalan, PRECISION) MRT-birinchi yoʻl ahamiyatli saratonni aniqlashni yaxshilashini va keraksiz biopsiyalarni kamaytirishini koʻrsatgan.
- MRT sifati muhim: standartlashtirilgan protokol, tajribali radiolog, sifat nazorati (PI-QUAL); sifati past MRT ga tayanmang.
- MRT prostata hajmini (PSAD uchun) hamda ekstrakapsulyar oʻsish va urugʻ pufakchalari invaziyasini baholashga yordam beradi.
- MRT manfiy va klinik gumon past boʻlsa, biopsiyadan voz kechish mumkin: PSAD, DRE va oilaviy anamnez hisobga olinadi, PSA kuzatiladi.
11
PI-RADS v2.1 baholari va keyingi qadam
| PI-RADS | Klinik ahamiyatli saraton ehtimoli | Odatiy keyingi qadam |
| 1 | Juda past | Biopsiya kerak emas; PSA kuzatuvi |
| 2 | Past | Biopsiya odatda kerak emas; PSAD va xavf omillariga qarab kuzatuv |
| 3 | Oraliq (noaniq) | Individual qaror: PSAD, biomarker, xavf kalkulyatori; koʻpincha biopsiya |
| 4 | Yuqori | Nishonli ± tizimli biopsiya |
| 5 | Juda yuqori | Nishonli ± tizimli biopsiya |
12
Barmoq orqali toʻgʻri ichak koʻrigi (DRE)
- DRE prostata hajmi, simmetriyasi, konsistensiyasi, tugun yoki qattiqlashgan (induratsiya) sohalar va chegaralar harakatchanligini baholaydi.
- Sezgirligi past: faqat orqa va yon periferik zonadagi yetarlicha katta oʻsmalarni paypaslaydi; yakka usul sifatida saratonni inkor eta olmaydi.
- Gumonli DRE (tugun, induratsiya, assimetriya) PSA qanday boʻlmasin keyingi tekshiruv (MRT, biopsiya) uchun koʻrsatma hisoblanadi; bunday oʻsmalar koʻpincha yuqori darajali boʻladi.
- Hajmni DRE bilan baholash noaniq: UT yoki MRT aniqroq. DRE klinik T-stadiyani (cT1c, cT2, cT3) belgilashda ishtirok etadi.
- Normal DRE yuqori PSA da biopsiya zaruratini bekor qilmaydi.
- DRE PSA ni odatda sezilarli oshirmaydi, shuning uchun qon olishni kechiktirish shart emas; prostata massaji (PCA3, SelectMDx uchun) esa alohida maqsadda qoʻllanadi.
- Oʻtkir prostatitda massaj va keskin bosim qilinmaydi (bakteriemiya xavfi).
13
Oshgan PSA da yondashuv algoritmi
- Sababni qidiring: infeksiya, kateter, manipulyatsiya, eyakulyatsiya, dorilar (5-ARI, testosteron). Zarur boʻlsa davolang va bir necha haftadan keyin bir xil laboratoriyada takrorlang.
- Anamnez: LUTS, oilaviy anamnez (prostata saratoni; BRCA2), kelib chiqish, yosh, hamroh kasalliklar, kutilayotgan umr.
- DRE oʻtkazing va prostata hajmini aniqlang (PSAD uchun).
- Bemor aniqlangan saratonni davolashga tayyor va kutilayotgan umri yetarli boʻlsa — biopsiyadan oldin MRT (mpMRT yoki bpMRT).
- PI-RADS ≥3 yoki gumonli DRE: nishonli + tizimli biopsiya; transperineal yoʻl afzal.
- PI-RADS 1–2: PSAD, DRE, xavf kalkulyatori yoki biomarkerga qarab biopsiyadan voz kechib PSA kuzatuvi; qarorni bemor bilan muhokama qiling.
- Biopsiya natijasi: ISUP daraja guruhi; GG1 uchun faol kuzatuv imkoniyati, ahamiyatli saratonda stadiyalash va davolash (EAU Prostate Cancer).
- Biopsiya manfiy, gumon saqlansa: PSA va takroriy MRT kuzatuvi, biomarker, ixtisoslashgan markazda muhokama.
14
Biopsiya: koʻrsatmalar, usul, asoratlar
- Koʻrsatma: tasdiqlangan oshgan PSA, gumonli DRE yoki MRT PI-RADS ≥3; kutilayotgan umr yetarli (taxminan 10 yildan koʻp) va bemor davolashga tayyor.
- Yoʻl: EAU 2024 transperineal biopsiyani afzal koʻradi (infeksion asoratlar xavfi past); transrektal yoʻlda antibiotik profilaktikasi va rektal flora xavfi muhim.
- Nishonli namunalar (MRT-UT fuziya, kognitiv yoki MRT ichida) tizimli namunalar bilan birga olinadi; patomorfologiyada ISUP daraja guruhi (1–5) va Gleason yoziladi.
- Klinik ahamiyatli saraton odatda ISUP GG ≥2; GG1 koʻpincha faol kuzatuv nomzodi.
- Asoratlar: gematuriya, gemospermiya, rektal qon ketish, infeksiya (sepsisgacha), siydik ushlanishi, vaqtinchalik erektil disfunksiya.
- Oldindan: siydik tahlili, antikoagulyantlarni baholash, infeksiya xavfi omillari (oldingi antibiotiklar, xorijiy safar); protokol mahalliy qoidalar va EAU Urological Infections ga mos.
- Bemordan axborotli rozilik oling: biopsiya zarurati, xavflari va natija qarorga qanday taʼsir qilishi.
15
Erta aniqlash: axborotli muhokama
- Erta aniqlash (skrining) — alomatsiz erkakda PSA bilan saratonni qidirish; qaror axborotli muhokama (shared decision-making) asosida qabul qilinadi.
- Foyda: ERSPC (Yevropa) kuzatuv davomida prostata saratonidan oʻlimning taxminan beshdan bir nisbiy kamayishini koʻrsatdi; PLCO (AQSH) foyda koʻrsatmagan, biroq nazorat guruhida PSA keng qoʻllangani uchun cheklangan.
- Zarar: gipertashxis (umr davomida alomat bermaydigan saraton), ortiqcha davolash, yolgʻon-musbat natijalar va tashvish, biopsiya asoratlari, davolash oqibatlari (erektil disfunksiya, siydik tutolmaslik, ichak asoratlari).
- Zamonaviy yondashuv: MRT-birinchi yoʻl va biomarkerlar gipertashxisni kamaytiradi; faol kuzatuv past xavfli saratonda ortiqcha davolashdan saqlaydi.
- EAU xavfga moslashtirilgan strategiyani taklif etadi: oilaviy anamnez, Afrika kelib chiqishi yoki BRCA2 mutatsiyasi boʻlgan erkaklar erta yoshdan (taxminan 40–45), boshqalar taxminan 50 yoshdan; keyingi tekshiruv oraligʻi boshlangʻich PSA ga bogʻliq.
- Kutilayotgan umri qisqa (taxminan 10–15 yildan kam) yoki davolashni istamaydigan erkaklarda rutin skrining tavsiya etilmaydi.
- Muhokamada: foyda va zarar, test jarayoni, natijaning maʼnosi, bemorning qadriyatlari; yozma axborot varaqasi foydali.
16
Davolashdan keyingi PSA: nadir va biokimyoviy residiv
- Radikal prostatektomiyadan keyin PSA aniqlanmaydigan darajaga (nadir) tushishi kerak; saqlanib qolgan aniqlanadigan PSA qoldiq kasallikni koʻrsatishi mumkin.
- Biokimyoviy residiv (BCR) RP dan keyin: ketma-ket ikki oʻlchashda PSA >0,2 ng/mL va oʻsib borishi (EAU); chegara tavsiyalar orasida biroz farq qiladi.
- Nur davosidan keyin PSA sekin pasayadi (nadir oylar-yillar davomida); BCR — Phoenix mezoni: nadirdan ≥2 ng/mL ga oshish. Ayniqsa brakiterapiyadan keyin vaqtinchalik «PSA bounce» boʻlishi mumkin.
- Androgen deprivatsiyasi (ADT) davrida PSA testosteron pasayishi tufayli kamayadi; nadir darajasi prognoz bilan bogʻliq, kastratsiya sharoitida PSA ning oshishi rezistentlik belgisi.
- BCR xavfini tabaqalash: PSADT (taxminan 1 yildan kam — yuqori xavf), dastlabki ISUP daraja guruhi, residivgacha boʻlgan vaqt (EAU BCR guruhlari).
- BCR da lokalizatsiya: PSMA PET/KT (PSA past boʻlsa ham sezgirroq), MRT; davolash qarori (salvage nur davosi, ADT, kuzatuv) koʻp tarmoqli muhokamada.
- Nazorat: PSA muntazam oʻlchanadi (dastlabki yillarda tez-tez), simptomlar va umumiy holat baholanadi.
17
Asosiy klinik xulosalar
- PSA organga xos, saratonga xos emas: BPH, prostatit, manipulyatsiya, siydik ushlanishi va eyakulyatsiya uni oshiradi; talqinda sababni hisobga oling.
- 5-ARI PSA ni 6–12 oyda taxminan yarmiga kamaytiradi: qiymatni 2 ga koʻpaytirib talqin qiling, tasdiqlangan oshish shubhali.
- Yagona «xavfsiz» PSA chegarasi yoʻq; PSAD (taxminan 0,15 ng/mL/sm³), fPSA%, biomarkerlar va kalkulyatorlar xavfni aniqlashtiradi; PSA kinetikasi birlamchi tashxisda cheklangan.
- Biopsiya qilinmagan erkakda biopsiyadan oldin MRT: PI-RADS ≥3 — nishonli + tizimli biopsiya (transperineal afzal); PI-RADS 1–2 va past gumonda biopsiyadan voz kechish mumkin.
- Gumonli DRE PSA dan qatʼi nazar keyingi tekshiruv uchun koʻrsatma; normal DRE saratonni inkor etmaydi.
- Erta aniqlash axborotli muhokama asosida: foyda — oʻlim kamayishi; zarar — gipertashxis va ortiqcha davolash; xavfga moslashtirilgan strategiya va faol kuzatuv zararni kamaytiradi.
- RP dan keyin PSA >0,2 ng/mL (tasdiqlangan) — BCR; nurdan keyin nadir +2 ng/mL (Phoenix); PSADT va ISUP xavfni tabaqalaydi.
1Dutasterid qabul qilayotgan erkakda 12 oydan keyin PSA 2,0 ng/mL. Qanday talqin qilinadi?
- Normal, hech narsa qilish shart emas
- Taxminan 4,0 ng/mL ga teng deb (2 ga koʻpaytirib) baholanadi
- 3 ga koʻpaytirib baholanadi
- 5-ARI PSA ga taʼsir qilmaydi
Javob: B. 5-ARI PSA ni 6–12 oyda taxminan yarmiga kamaytiradi, shuning uchun qiymat 2 ga koʻpaytirib talqin qilinadi.
2PSA zichligi (PSAD) nima?
- PSA ni prostata hajmiga boʻlish
- PSA ni yoshga boʻlish
- Erkin PSA ning umumiy PSA ga nisbati
- PSA ning yillik oʻzgarish tezligi
Javob: A. PSAD = PSA (ng/mL) ÷ prostata hajmi (mL); u BPH hissasini hisobga oladi va ≥0,15 ng/mL/sm³ ahamiyatli saraton ehtimolini oshiradi.
3Biopsiya qilinmagan erkakda PSA oshgan. EAU 2024 ga koʻra biopsiyadan oldingi asosiy qadam qaysi?
- Darhol tizimli transrektal biopsiya
- Antibiotikning sinov kursi
- MRT va PI-RADS bilan baholash
- PCA3 ni yagona qaror sifatida qoʻllash
Javob: C. MRT-birinchi yoʻl ahamiyatli saratonni yaxshiroq aniqlaydi va keraksiz biopsiyalarni kamaytiradi.
4PI-RADS 4 baho nimani bildiradi?
- Klinik ahamiyatli saraton ehtimoli juda past
- Oraliq, noaniq
- Klinik ahamiyatli saraton ehtimoli yuqori
- Saraton tashxisi tasdiqlangan
Javob: C. PI-RADS 4 — yuqori ehtimol; odatda nishonli (± tizimli) biopsiya qilinadi. Tashxis gistologiya bilan qoʻyiladi.
5Radikal prostatektomiyadan keyin biokimyoviy residiv EAU ga koʻra qanday aniqlanadi?
- PSA aniqlanmaydigan darajada
- Ketma-ket tasdiqlangan PSA >0,2 ng/mL
- PSA nadirdan 2 ng/mL ga oshishi
- PSA yarmiga kamayishi
Javob: B. RP dan keyin PSA >0,2 ng/mL (ikkinchi oʻlchash bilan tasdiqlangan) BCR hisoblanadi; nadir+2 ng/mL (Phoenix) nur davosidan keyingi mezon.
6Quyidagilardan qaysi biri PSA skriningining zarari hisoblanadi?
- Gipertashxis va ortiqcha davolash
- Prostata saratonidan oʻlimning kamayishi
- Metastatik kasallik ulushining kamayishi
- Erta bosqichda aniqlash imkoniyati
Javob: A. Gipertashxis — umr davomida alomat bermaydigan saratonni aniqlash; u ortiqcha davolash va uning oqibatlariga olib kelishi mumkin.
- EAU Guidelines on Prostate Cancer, 2024
- EAU Guidelines on Management of Non-neurogenic Male LUTS, 2024
- AUA Guideline: Benign Prostatic Hyperplasia / LUTS, 2023
- AUA Testosterone Deficiency, 2018
- EAU Guidelines on Urological Infections, 2024
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (553 KB)