- Azoospermiyani taʼriflash va uni aspermiya, retrograd ejakulyatsiya hamda kriptozoospermiyadan farqlash
- Obstruktiv (OA) va noobstruktiv (NOA) azoospermiyani klinik, gormonal va ejakulyat koʻrsatkichlari boʻyicha ajratish
- Genetik tekshiruv (kariotip, Y-xromosoma AZF mikrodeletsiyalari, CFTR) koʻrsatmalarini va natijaning prognostik ahamiyatini izohlash
- Tasvirlash usullari va diagnostik moyak biopsiyasining oʻrnini bilish
- OA va NOA da davolash tanlovini (rekonstruksiya, spermatozoid olish + ICSI, gormonal optimallashtirish) asoslash va juftlikka maslahat berish
02
Taʼrif va epidemiologiya
- Azoospermiya — ejakulyat sentrifugalanganidan keyin choʻkmada spermatozoid topilmasligi. Tashxis kamida ikki alohida namunada tasdiqlanadi. ICD-10: N46 (erkaklar bepushtligi).
- Kriptozoospermiya — spermatozoidlar faqat sentrifuga choʻkmasida topiladi. Bu azoospermiya emas, shuning uchun choʻkma butunlay mikroskopda koʻrib chiqiladi.
- Soxta azoospermiya: aspermiya (ejakulyat yoʻq), anejakulyatsiya, toʻliq retrograd ejakulyatsiya yoki namuna yigʻishdagi xato. Avval shularni inkor qiling (ejakulyatdan keyingi siydik tahlili).
- Umumiy aholida kam uchraydi (taxminan 1% erkak), lekin bepusht erkaklarning sezilarli qismida (taxminan 10–15%) topiladi.
- NOA bir oz koʻproq uchraydi (taxminan 60%), OA — taxminan 40% (taxminiy nisbat, manbaga qarab farq qiladi).
- Azoospermiya — sabablari xilma-xil sindrom: davolash va prognoz sababga toʻliq bogʻliq.
- Tashxis paytida moyak oʻsmasi, gipogonadizm va tizimli kasalliklarni ham nazarda tutish kerak.
03
Azoospermiya sabablari tasnifi
| Guruh | Mexanizm | Asosiy sabablar |
| Pretestikulyar NOA (gipogonadotrop) | GnRH/LH/FSH yetishmasligi: spermatogenez induksiya qilinmaydi | Kallman sindromi, gipofiz oʻsmasi, giperprolaktinemiya, anabolik steroidlar, ekzogen testosteron |
| Testikulyar NOA (birlamchi) | Moyak parenximasining birlamchi shikastlanishi | Klaynfelter (47,XXY), AZF delesiyasi, kriptorxizm, orxit, torsiya, ximio- yoki nurli terapiya, idiopatik |
| Posttestikulyar (OA) | Spermatogenez saqlangan, yoʻl oʻtkazmaydi | CBAVD, vazektomiya, epididimal obstruksiya (infeksiya, shikast), ejakulyator yoʻl obstruksiyasi, iatrogen |
| Soxta azoospermiya | Spermatozoidlar bor, lekin ejakulyatga tushmaydi | Retrograd ejakulyatsiya, anejakulyatsiya (nevrologik, jarrohlik, dori taʼsiri) |
04
Anamnez va obyektiv koʻrik
- Anamnez: bepushtlik muddati, avvalgi farzandlar; kriptorxizm, moyak buralishi, epidemik parotit orxiti; churra, skrotal va tos jarrohligi; vazektomiya.
- Infeksiyalar (JYOI, epididimit, prostatit), ximio- va radioterapiya, gonadotoksik dorilar, anabolik steroid va testosteron qabul qilish, chekish, alkogol, kasbiy qizish.
- Pubertat kechikishi, anosmiya (Kallman), takroriy sinusit yoki oʻpka kasalligi (kistoz fibroz, siliar diskineziya), oilada bepushtlik va genetik kasalliklar.
- Obyektiv: boʻy va proporsiyalar, virilizatsiya, ginekomastiya, tana tuklari, BMI; penis (gipospadiya) va tashqi jinsiy aʼzolar.
- Moyaklar: hajm (Prader orxidometri yoki UT) va zichlik; epididim (kengayish, zichlashuv); vas deferens — ikki tomonda paypaslanishi, qalinlashuvi yoki yoʻqligi.
- Varikotsele (tik turganda va Valsalva sinamasi bilan), churra chandigʻi, inguinal-skrotal operatsiya izlari.
- Faqat moyak hajmiga qarab OA va NOA ni ishonchli ajratib boʻlmaydi: normal hajmli moyakda ham spermatogenez toʻxtashi boʻlishi mumkin.
05
OA va NOA: klinik-laborator differensiatsiya
| Belgi | OA (obstruktiv) | NOA birlamchi (testikulyar) | NOA gipogonadotrop |
| Moyak hajmi | Odatda normal | Koʻpincha kichik, yumshoq | Kichik, ayniqsa tugʻma shaklda |
| FSH | Normal (yengil ↑ boʻlishi mumkin) | Koʻpincha ↑ (har doim emas) | Past yoki aniqlanmaydigan |
| LH | Normal | ↑ yoki normal | Past |
| Umumiy testosteron | Normal | Past yoki normal | Past |
| Inhibin B | Normal | Past | Past |
| Ejakulyat hajmi, pH, fruktoza | CBAVD yoki ejakulyator yoʻl obstruksiyasida: hajm past, pH kislotali, fruktoza kam | Odatda normal | Normal yoki past (androgen tanqisligida) |
| Vas deferens | Yoʻq (CBAVD) yoki paypaslanadi | Paypaslanadi | Paypaslanadi |
06
Gormonlar va ejakulyatni talqin qilish: cheklovlar
- FSH yuqori + kichik moyak birlamchi spermatogenez buzilishiga mos keladi. Lekin normal FSH NOA ni inkor qilmaydi (masalan, spermatogenez toʻxtashida), yuqori FSH esa spermatozoid olishning muvaffaqiyatsizligini kafolatlamaydi.
- FSH ↓, LH ↓, testosteron ↓ — gipogonadotrop gipogonadizm: prolaktin, TSH, temir almashinuvi (ferritin, transferrin) va gipofiz MRT ni koʻrib chiqing.
- Inhibin B Sertoli hujayralari funksiyasini aks ettiradi; kundalik amaliyotda majburiy emas va yagona prognostik mezon emas.
- Ejakulyat hajmi past (WHO 2021 quyi chegarasi 1,4 mL), pH kislotali (taxminan 7,0 dan past) va fruktoza kam boʻlsa — urugʻ pufakchalari rivojlanmagan (CBAVD) yoki ejakulyator yoʻl obstruksiyasi.
- Hajmi va pH normal azoospermiya vazektomiya yoki epididimal obstruksiyada ham kuzatiladi; moyak hajmi va FSH normal boʻlsa obstruksiya ehtimoli ortadi.
- Ekzogen testosteron yoki anabolik steroid qabul qilgan erkakda LH/FSH bostirilgan: dorini toʻxtatib, gormonlar va spermatogenez tiklanishini kuting (oylar).
- Kariotip: azoospermiya va ogʻir oligozoospermiyada tavsiya etiladi. Eng koʻp topiladigan anomaliya — Klaynfelter sindromi (47,XXY, mozaik shakllari ham bor); Robertson va resiprok translokatsiyalar ham uchraydi.
- Y-xromosoma AZF (a, b, c) mikrodeletsiyalari: NOA va ogʻir oligozoospermiyada tekshiriladi. Obstruktiv azoospermiyada spermatogenez saqlangan, delesiya kutilmaydi. Kariotip normal boʻlishi mumkin.
- CFTR: CBAVD, bir tomonlama vas yoʻqligi yoki epididimal obstruksiyada. Sherigi ham tekshiriladi; ikkalasi tashuvchi boʻlsa, bolada kistoz fibroz xavfi bor (PGT, prenatal tashxis).
- Bir tomonlama vas yoʻqligida buyrak UT oʻtkaziladi: buyrak agenezi tez-tez hamroh boʻladi.
- Gipogonadotrop gipogonadizm gumonida (anosmiya, pubertat kechikishi): gen panellari (ANOS1, FGFR1 va boshqalar) va gipofiz MRT.
- Genetik natija spermatozoid olish jarrohligidan OLDIN kerak: AZFa yoki AZFb toʻliq delesiyasida jarrohlik tavsiya etilmaydi.
- Genetik maslahat: bolalarga oʻtish xavfi, PGT imkoniyati, axborotli rozilik.
08
Tasvirlash va qoʻshimcha tekshiruvlar
- Skrotal UT (Doppler): moyak hajmi, varikotsele, mikrolitiaz, fokal oʻzgarishlar (bepusht erkaklarda moyak oʻsmasi xavfi yuqoriroq), epididim kengayishi yoki kistalari, vas deferens.
- TRUS: hajmi past, pH kislotali azoospermiyada va paypaslanadigan vasda — ejakulyator yoʻl obstruksiyasi (Myuller yoki utrikulyar kista, yoʻl kengayishi yoki kalsifikatsiyasi, kengaygan urugʻ pufakchalari).
- Ejakulyatdan keyingi siydik tahlili: hajm past yoki aspermiya boʻlsa — retrograd ejakulyatsiyani aniqlaydi (siydik choʻkmasida spermatozoidlar).
- Gipofiz MRT: gipogonadotrop gipogonadizm, yuqori prolaktin yoki bosh ogʻrigʻi va koʻruv maydoni buzilishida.
- Buyrak UT: vas yoʻqligida (buyrak anomaliyalari bilan hamrohlik).
- Vazografiya skrining usuli emas; rekonstruktiv jarrohlik paytida intraoperatsion qoʻllanadi (vas shikastlanishi xavfi).
09
Azoospermiya diagnostik algoritmi
- Tasdiqlang: kamida ikki sentrifugalangan namuna; aspermiya, retrograd ejakulyatsiya va namuna xatosini inkor qiling.
- Anamnez va koʻrik: moyak hajmi, epididim, vas deferens, varikotsele, virilizatsiya, ginekomastiya.
- Gormonlar: FSH, LH, umumiy testosteron; testosteron yoki gonadotropinlar past boʻlsa — prolaktin va gipofiz tekshiruvi.
- Ejakulyat hajmi/pH past va vas paypaslanmasa → CBAVD (CFTR, buyrak UT); vas paypaslansa → TRUS (ejakulyator yoʻl obstruksiyasi).
- Moyak hajmi, FSH va ejakulyat hajmi normal → obstruksiya ehtimoli; moyak kichik, FSH ↑ → NOA ehtimoli.
- NOA yoki ogʻir oligozoospermiya: kariotip va AZF; gipogonadotrop shaklda — gormonal va genetik tekshiruv.
- Tashxis noaniq boʻlsa — diagnostik biopsiya, odatda spermatozoid olish bilan birga; qaror genetik maslahat bilan qabul qilinadi.
10
Genetik topilmalar va spermatozoid olish prognozi
| Topilma | Moyakdagi holat va prognoz | Amaliy xulosa |
| 47,XXY (Klaynfelter) | Fokal spermatogenez; micro-TESE da spermatozoid taxminan yarmida topiladi | Micro-TESE + ICSI; testosteron va fertillikni birga rejalashtiring |
| AZFa toʻliq delesiyasi | Odatda faqat Sertoli hujayralari (SCOS); spermatozoid topilmaydi | Jarrohlik tavsiya etilmaydi; donor yoki asrab olish |
| AZFb toʻliq delesiyasi | Odatda spermatogenez toʻxtashi; spermatozoid topilmaydi | Jarrohlik tavsiya etilmaydi; donor yoki asrab olish |
| AZFc delesiyasi | Spermatogenez koʻpincha saqlangan; olish koʻp hollarda mumkin | Delesiya oʻgʻillarga oʻtadi; vaqt oʻtishi bilan spermatozoid kamayishi mumkin |
| CFTR (CBAVD) | Spermatogenez normal; olish deyarli har doim muvaffaqiyatli | Sherigi CFTR ga tekshiriladi; ikkalasi tashuvchi — PGT yoki prenatal tashxis |
| Kariotip va AZF normal | Natija gistologiyaga bogʻliq, bashorat aniq emas | Micro-TESE sinab koʻriladi; kafolat berilmaydi |
11
Moyak biopsiyasi va spermatozoid olish
- Diagnostik biopsiya odatda spermatozoid olish bilan birga bajariladi. Alohida — OA va NOA ni ajratish noaniq boʻlganda (moyak hajmi va FSH normal, obstruksiya sababi topilmasa).
- Gistologik naqshlar: normal spermatogenez (OA da), gipospermatogenez, spermatogenez toʻxtashi, faqat Sertoli hujayralari sindromi (SCOS), naychalar gialinizatsiyasi va fibrozi. Naqsh moyak ichida aralash boʻlishi mumkin.
- Gistologiya spermatozoid topilishini ishonchli bashorat qilmaydi: SCOS da ham fokal spermatogenez maydonlari uchraydi; FSH, hajm va inhibin B ham yagona mezon emas.
- OA da: PESA, TESA (igna aspiratsiyasi), MESA (mikrojarrohlik epididimal aspiratsiya: koʻp va sifatli material), TESE — deyarli har doim muvaffaqiyatli.
- NOA da: micro-TESE — operatsion mikroskop ostida spermatogenez ehtimoli yuqori naychalar tanlanadi; konventsional TESE ga nisbatan odatda samaraliroq, toʻqima kam olinadi.
- NOA da spermatozoid topilish ehtimoli umumiy hisobda taxminan yarmiga yaqin; sababga qarab keskin farq qiladi (AZFa/b — deyarli nol).
- Asoratlar: gematoma, ogʻriq, kam hollarda testikulyar atrofiya va testosteron pasayishi — operatsiyadan keyin testosteron nazorati.
- Spermatozoidlar yangi yoki kriokonservatsiya qilingan holda ICSI uchun ishlatiladi; vaqt ayol stimulyatsiyasi bilan kelishiladi.
12
Obstruktiv azoospermiya: rekonstruksiya yoki spermatozoid olish
- Tanlov: ayol yoshi va fertilligi, obstruksiya turi va joyi, vazektomiyadan oʻtgan vaqt, jarrohning mikrojarrohlik tajribasi.
- Vazovazostomiya (mikrojarrohlik) — vazektomiyadan keyin yoki vasdagi toʻsiqda. Vazektomiyadan oʻtgan vaqt oshgan sari samara kamayadi; homiladorlik ayol yoshiga ham bogʻliq.
- Vazoepididimostomiya — epididimal obstruksiyada yoki vazovazostomiya paytida vas suyuqligida spermatozoid boʻlmasa. Texnik jihatdan murakkabroq, natija kechroq (oylar).
- Ejakulyator yoʻllarning transuretral rezeksiyasi (TURED) — Myuller kista yoki ejakulyator yoʻl obstruksiyasida. Asoratlar: siydik reflyuksi, epididimit, retsidiv.
- CBAVD da rekonstruksiya mumkin emas: PESA, MESA, TESA yoki TESE + ICSI; CFTR boʻyicha genetik maslahat shart.
- Rekonstruksiya paytida topilgan spermatozoidlarni kriokonservatsiya qilish tavsiya etiladi (muvaffaqiyatsizlikda ICSI uchun).
- Rekonstruksiyadan keyin sperma tahlili davriy takrorlanadi; spermatozoid paydo boʻlmasa — ICSI ga oʻtiladi.
13
NOA: micro-TESE + ICSI
- Standart yondashuv: micro-TESE + ICSI; operatsiya sherigining ovulyatsiya induksiyasi/ICSI rejasi bilan kelishiladi (yangi yoki kriokonservatsiya qilingan spermatozoid).
- Jarrohlikdan oldin ogohlantiring: spermatozoid topilmasligi mumkin (yaxshi prognoz belgilarida ham). Donor sperma va asrab olishni oldindan muhokama qiling.
- Bashorat omillari: AZFa/b toʻliq delesiyasi — salbiy; 47,XXY — spermatozoid topilishi mumkin; yosh, FSH, moyak hajmi, gistologiya (gipospermatogenez > toʻxtash > SCOS) faqat qisman bashorat qiladi.
- ICSI natijasi ayol yoshiga va spermatozoid sifatiga bogʻliq; NOA dagi spermatozoidlar bilan tirik tugʻilish koʻrsatkichi OA ga nisbatan odatda pastroq.
- Operatsiyadan keyin testosteron va LH/FSH nazorati (moyak funksiyasi pasayishi mumkin); gipogonadizm boʻlsa davolash, lekin fertillik rejasini hisobga olgan holda.
- Genetik xavflar: delesiya yoki xromosoma anomaliyasi bolaga oʻtishi mumkin; PGT va prenatal tashxis haqida axborot bering.
14
NOA: gormonal optimallashtirish va dori terapiyasi
- Gipogonadotrop gipogonadizm (pretestikulyar NOA) — dori terapiyasi samarali: hCG ± FSH; spermatozoid koʻpincha ejakulyatda paydo boʻladi, lekin bu oylar (koʻpincha 6 oydan koʻp) oladi.
- Ekzogen testosteron yoki anabolik steroid qabul qilgan erkakda dorini toʻxtatish; kerak boʻlsa gonadotropin yoki antiestrogenlar bilan spermatogenezni tiklash.
- Birlamchi NOA da micro-TESE oldidan empirik gormon terapiyasi (klomifen, aromataza ingibitorlari, hCG, FSH) — off-label; dalillar cheklangan, tanlangan holatlarda (masalan, past testosteron) koʻrib chiqiladi.
- Gormon terapiyasi jarrohlik zaruratini bekor qilmaydi; kutish vaqti ayol yoshini hisobga olib belgilanadi.
- Testosteron almashtirish terapiyasi fertillikni istagan erkakda qarshi koʻrsatma: LH/FSH ni bostirib, qoldiq spermatogenezni yoʻqotadi.
- Klinik varikotsele + NOA: varikotselektomiyadan keyin baʼzi erkaklarda ejakulyatda spermatozoid paydo boʻlishi mumkin; dalillar past sifatli, tanlangan holatlar.
- Giperprolaktinemiya, tireoid kasalliklari va gonadotoksik dorilarni baholang va tuzating; antioksidantlarning NOA da samarasi isbotlanmagan.
15
Davolash tanlovi algoritmi
- Ayol omili va yoshini baholang; ART kechiktirilmaydigan boʻlsa, spermatozoid olishga kutmasdan yoʻnaltiring.
- Gipogonadotrop gipogonadizm: gonadotropinlar bilan davolash; ejakulyatda spermatozoid paydo boʻlmasa — spermatozoid olishga oʻting.
- OA (vazektomiya, epididimal obstruksiya): rekonstruksiya (vazovazostomiya yoki vazoepididimostomiya) yoki PESA/MESA/TESA + ICSI.
- CBAVD: spermatozoid olish + ICSI; juftlikda CFTR tekshiruvi va genetik maslahat.
- Ejakulyator yoʻl obstruksiyasi: TURED yoki spermatozoid olish + ICSI.
- Birlamchi NOA: kariotip va AZF → AZFa/b toʻliq delesiyasi boʻlsa jarrohlik tavsiya etilmaydi; aks holda micro-TESE + ICSI.
- Spermatozoid topilmasa yoki juftlik rad etsa: donor sperma, asrab olish, psixologik yordam.
16
Juftlikka maslahat va donor variantlari
- Tashxisni aniq tushuntiring: azoospermiya jinsiy zaiflik emas; erektsiya, libido va ejakulyatsiya saqlanadi, ejakulyat tashqi koʻrinishdan oʻzgarmaydi.
- Biologik otalik imkoniyati: OA da yuqori; NOA da sababga bogʻliq, kafolat yoʻq; ayol yoshi hal qiluvchi.
- Genetik xavflar: Y-delesiya oʻgʻillarga oʻtadi, CFTR — kistoz fibroz, xromosoma anomaliyalari; PGT va prenatal tashxis imkoniyatlari.
- Donor sperma va asrab olishni birinchi suhbatdayoq muqobil sifatida, bosimsiz tilga oling; qaror juftlikniki.
- Azoospermiya umumiy salomatlik bilan bogʻliq boʻlishi mumkin: moyak oʻsmasi, gipogonadizm, metabolik buzilishlarni baholang.
- Psixologik yordam: aybdorlik hissi, stigma, depressiya — erkak va juftlik uchun maslahat.
- Onkologik davolash yoki gonadotoksik taʼsir oldidan sperma kriokonservatsiyasini taklif qiling.
17
Asosiy klinik xulosalar
- Azoospermiya — kamida ikki sentrifugalangan namunada spermatozoid yoʻqligi; avval aspermiya, retrograd ejakulyatsiya va namuna xatosini inkor qiling.
- OA va NOA ni moyak hajmi, FSH, LH, testosteron, ejakulyat hajmi/pH/fruktoza va vas deferens boʻyicha farqlang; normal FSH NOA ni toʻliq inkor qilmaydi.
- Past hajmli kislotali ejakulyat + vas yoʻqligi → CBAVD (CFTR, buyrak UT); paypaslanadigan vas → TRUS bilan ejakulyator yoʻl obstruksiyasi.
- NOA da kariotip va AZF mikrodeletsiyasi jarrohlikdan oldin kerak: AZFa yoki AZFb toʻliq delesiyasida spermatozoid topilmaydi; AZFc da topilishi mumkin va oʻgʻillarga oʻtadi.
- OA: rekonstruksiya yoki spermatozoid olish + ICSI; NOA: micro-TESE + ICSI, kafolat yoʻq — donor variantini oldindan muhokama qiling.
- Gipogonadotrop gipogonadizmda hCG ± FSH samarali; testosteron monoterapiyasi fertillikni istagan erkakda qarshi koʻrsatma.
- Genetik maslahat, PGT, ayol yoshi va psixologik yordam davolash rejasining ajralmas qismi.
1Azoospermiya tashxisi qaysi shartda qoʻyiladi?
- Bitta namunada spermatozoid yoʻqligi yetarli
- Kamida ikki namunada sentrifugalangan choʻkmada ham spermatozoid topilmasligi
- Faqat FSH yuqori boʻlishi
- Faqat ejakulyat hajmining pastligi
Javob: B. Tashxis kamida ikki alohida namunada, sentrifugalangan choʻkma koʻrilgandan keyin tasdiqlanadi; aspermiya va retrograd ejakulyatsiya inkor qilinadi.
2Azoospermiya, ejakulyat hajmi past, pH kislotali, fruktoza kam, ikki tomonda vas paypaslanmaydi. Eng muhim keyingi qadam qaysi?
- Darhol micro-TESE
- CFTR mutatsiyalari (sherigi bilan) va buyrak UT
- Varikotselektomiya
- Testosteron almashtirish terapiyasi
Javob: B. Bu CBAVD ga mos keladi; CFTR bilan bogʻliq, buyrak anomaliyalari ham boʻlishi mumkin, sherigi ham tekshiriladi.
3AZFa toʻliq delesiyasida spermatozoid olish prognozi qanday?
- Yaxshi, micro-TESE tavsiya etiladi
- Odatda spermatozoid topilmaydi, jarrohlik tavsiya etilmaydi
- AZFc dagidan yaxshiroq
- Faqat PESA samarali
Javob: B. AZFa toʻliq delesiyasi odatda SCOS bilan kechadi; spermatozoid topilmaydi, shuning uchun jarrohlikdan oldin AZF tekshiriladi.
4Fertillikni istagan gipogonadotrop gipogonadizmli erkak uchun toʻgʻri davo qaysi?
- Testosteron almashtirish terapiyasi
- Faqat antioksidantlar
- Vazovazostomiya
- hCG ± FSH
Javob: D. Gonadotropinlar spermatogenezni induksiya qiladi; ekzogen testosteron esa uni bostiradi.
5Qaysi holatda jarrohlik yoʻli bilan spermatozoid topilish ehtimoli deyarli 100% ga yaqin?
- Obstruktiv azoospermiya (masalan, CBAVD)
- AZFb toʻliq delesiyasi
- Faqat Sertoli hujayralari sindromi
- AZFa toʻliq delesiyasi
Javob: A. OA da spermatogenez saqlangan, shuning uchun PESA, MESA, TESA yoki TESE deyarli har doim muvaffaqiyatli.
6FSH talqini haqida qaysi gap toʻgʻri?
- Normal FSH NOA ni toʻliq inkor qiladi
- Yuqori FSH spermatozoid topilmasligini kafolatlaydi
- Normal FSH va normal moyak hajmi NOA ni toʻliq inkor qilmaydi
- FSH azoospermiyada tekshirilmaydi
Javob: C. Spermatogenez toʻxtashida FSH normal boʻlishi mumkin; yuqori FSH esa micro-TESE natijasini bashorat qilishda ishonchli emas.
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, 2024
- AUA/ASRM Guideline: Male Infertility, 2020
- WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th edition, 2021
- Campbell-Walsh-Wein Urology, 12th ed., 2020
- Smith & Tanagho's General Urology, 19th ed., 2020
- Williams Textbook of Endocrinology, 14th ed., 2020
- ICD-10 (WHO)
Taqdimot taʼlim maqsadida tayyorlangan. Klinik qarorlar amaldagi klinik tavsiyalar va bemorning holatiga asoslanishi kerak. Foydalanganda muallifni va sayt manzilini koʻrsating.
PPTX yuklab olish (606 KB)